Friday, 18 May 2018

CHANZO CHA JINA LA MTAAWA AGGREY JIJINI DAR

Dr. James Emmanuel Kwegyir Aggrey ni jina ambalo takriban 98% ya Watanzania hawalijui wala hawajawahi kulisikia.

Dr. Aggrey, mghana aliyetokea Achimota Ghana, ingawa kwa sasa ni marehemu, ni mwafrika ambaye bado anayeheshimika sana ulimwenguni licha ya kufariki miaka karibu 100 iliyopita.

Dr. Aggrey ameacha historia kubwa barani Afrika ikiwemo Tanzania. Katika maisha yake alikumbana na kila aina ya ubaguzi toka kwa wazungu.

Hapa Tanzania pia, ubaguzi wa rangi haukumuacha salama kwani alikumbana nao katika hoteli maarufu ya New Africa Hotel.

Hoteli hiyo ya New Africa Hotel iliyopo maeneo ya posta jijini Dar es Salaam, ilijengwa na Wajerumani baada ya kukabidhiwa Tanganyika kufuatia Berlin Conference 1884-85.

Enzi za ukoloni wa Mjerumani na Mwingereza, ilikuwa ni marufuku kwa Mwafrika kukanyaga hotelini hapo labda tu kwa kibali maalum au kama ni mfanyakazi wa hoteli hiyo.

Dr. Aggrey alikuja Tanganyika mwaka 1924 kama Mjumbe wa Phelps-Stokes Fund Commission kuja kuangalia jinsi ya kuwaendeleza Waafrika kielimu. Dr. Aggrey alikuwa Mwafrika pekee kwenye Commission hiyo. Commission iliundwa kutokana na Ms. Carolyne Phelps Stokes, ambaye alifariki mwaka 1909 na kuacha kitita cha fedha, ($ 1,000,000) na usia uliosema- "I bequeath the same to My trustees to be used for the education of Negros, both in Africa and the United States, North American Indian and needy and deserving white students".

Ni kutokana na wosia huu ndipo ilipoundwa Commission hiyo ambayo ilizuru mataifa kumi ya Afrika. Commission hiyo ilizuru Tanganyika na Zanzibar toka Machi 1924 hadi April 1924.

Baada ya Commission hiyo kuwasili jijini Dar es Salaam, wajumbe waliamua kufikia New Africa Hotel, moja ya hotel chache kubwa na ya kuheshimika nchini wakati huo.

Katika hali ya kusikitisha, Dr. Aggrey, akiwa Mwafrika pekee katika Commission hiyo, alikataliwa kupewa chumba katika hotel hiyo ya kutokana na Uafrika wake!

Hili jambo lilimuhuzunisha sana lakini hakukata tamaa na akaendelea na harakati zake za kuwasaidia waafrika wenzake kwa kadri alivyoweza.  Baada ya kukataliwa chumba, ilimbidi Dr. Aggrey akajitaftie chumba kwenye hoteli nyingine.

Dr. Aggrey, akiwa Dar es Salaam, ndiye aliyemshauri Kleist Sykes kuunda chama kwa maana ndiyo inhekuwa rahisi kupigania haki zao kwa pamoja. Kleist alikuwa kijana msomi mwenye kuzungumza Kijerumani na Kiingereza fasaha. Ilimchukua Kleist miaka mitano kuunda chama kiitwacho African Association (AA) hapo mwaka 1929 kwa minajiri ya kuwapigania Waafrika. African Association baadae ilibadilishwa na kuwa Tanganyika African Association (TAA) mwaka 1948. AA ndiyo iliyokuwa chimbuko la TANU iliyoanzishwa tarehe 7.7.1954.

Kutokana na wazo hilo muhimu kwa historia ya nchini yetu, wahenga watakumbuka kuwa iliamuliwa Dr. Aggrey apewe mtaa jijini Dar es Salaam kama kumbukumbu. Ndipo mtaa huo uliopo maeneo ya Kitumbini kuelekea Kariakoo, jijini Dar es Salaam ukapewa jina la Mtaa wa Aggrey.

Dr. Aggrey alikuwa ni mwalimu mwenye utaalamu wa hali ya juu aliyetambuliwa na kuheshimika duniani kote.

Mwaka 1895 akiwa Mwalimu wa shule ya Wesleyan Memorial School, alifanya mtihani, pamoja na waalimu wengine 119 nchi nzima ya Ghana, uliotungwa Uingereza. DR. AGGREY aliibuka Mwanafunzi Bora na ndiye pekee aliyepata Second Class na kutunukiwa cheti maalum.

Cheti hicho alichotunukiwa na Malkia wa Uingereza kiliandikwa-: "This Certificate of Distinction qualifies you, without further examination, to teach in any similar school in any British colony, the world over". Dr. Aggrey alikuwa Mwafrika wa kwanza kutunukiwa tuzo hiyo.

Commission hiyo, baada ya kutoka Tanganyika ilikwenda Belgian Congo. Huko, baada ya shughuli ya siku nzima za siku ya kwanza, Gavana (mzungu) akaialika Commission kwaajili ya Dinner, Ikulu. Gavana alipomuona Dr. Aggrey akiwa na wajumbe wengine ambao walikuwa ni wazungu aliamuru asiingie ndani hivyo akabaki mlangoni akiliwa mbu na kupigwa baridi hadi wenzake walipomaliza dinner!

Figisu hizi hazilumkatisha tamaa Dr. Aggrey na badala yake zilimpa nguvu zaidi kwani alielewa kuwa jukumu lake ni kuwasaidia Waafrika kielimu. Baada ya hapo Commission ilikwenda Angola ambako masaibu ya ubaguzi wa rangi yaliendelea dhidi yake ambapo kuna siku alichelewa kutoa mhadhara baada ya kusukumizwa nje ya treni kwavile tu ni mweusi!

Commission hiyo baada ya hapo ikaenda Afrika ya Kusini ambako Dr. Aggrey alitoa moja kati ya hotuba bora kabisa kuwahi kutolewa na Mwafrika ambapo, kwa ufupi, alisema: 
"By Education, I don't simply mean learning. I mean the training of the mind, in morals and in a hand that helps to make one socially efficient. Not simply the three R's, but the three H's ie the Head, the Hand and the Heart. No race or people can rise half slave, half free. The surest way to keep a people down is to educate the men and neglect the women. If you educate a man you simply educate an individual but if you educate a woman you educate a family."
"I am proud of my colour and whoever is not proud of his colour is not fit to live. Keep your temper and smile. That is what Jesus meant when he told men to turn the other cheek."
"I have no time for revenge that is not African. Some white people ought to be transformed to Negros just for a few days, so as to feel what we feel and suffer what we suffer. I prefer to be a Spokesman of my entire country: Africa, My Africa".
"My fellow Africans, I dont care what you know; show me what you can do. Many of you who get educated dont work, but take to drink. You see white people drink so you think you can drink too. You imitate the weakness of the white people, but not their greatness. You won't imitate a whiteman working hard".
"If you play only the white notes on a piano, you get only sharps; if only the black keys, you get flats. But if you play the two together you get harmony and beautiful music".
Baada ya kutoa muhadhara huo White settlers walichanganyikiwa kwa uwezo mkubwa wa Dr. Aggrey na na kiongozi wao akatamka-: Damn his colour, he is a saint!

Dr. Aggrey alikuwa ni mjuzi wa mambo mengi lakini hobby yake kubwa ilikuwa ni kusoma vitabu vya kila aina na alipenda kusema-: I want to know everything". Alikuwa akijisomea hadi usiku wa manani. Aliposinzia, alikuwaakichukua taulo akalichovya kwenye maji na kujifunga kichwani na kuweka miguu yake kwenye karai la maji ya baridi ili aendelee kusoma vitabu vyake! Kwa hakika, alipenda sana kusoma vitabu.

Dr. Aggrey alikuwa akiongea Queen's English na alipozuru US kwa mara ya kwanza, wamarekani hawakuamini kama Mwafrika angekuweza kuongea kwa lafudhi ile na kupelekea Waziri HEC Byrant aseme:
"He is dark as dark, but very few in America can use English as he can".
Dr. Aggrey alifariki dunia nchini US tarehe 30 Julai 1927 kutokana na ugonjwa wa Meningatis na kuzikwa North Carolina, US.

Kwa heshima ya Dr. Agrey, mwaka 2017 nchini Ghana, picha yake iliwekwa kwenye fedha ya nchi hiyo (5 Cedi Bill).

Huyo ndie Dr. James Emmanuel Kwegyir Aggrey mwenye mchango mkubwa katika historia ya taifa letu.



Na Kamili Mussa.

NANI ALIKUWA MBUNIFU WA JINA LA TANZANIA?
Vijana wengi pengine hata wazee hawamjui wala kuisoma historia yake kwani haifahamiki na wengi na hata haifundishwi kabisa. Leo namzungumzia mleta mabadiliko ambaye ndiye aliyeleta mabadiliko makubwa la jina la nchi, kutoka Tanganyika na Zanzibar na kuwa Tanzania baada ya Muungano wa Tanganyika na Zanzibar mwaka 1964. Jina la Tanzania lilibuniwa na mmoja wa wananchi walioshiriki mchakato wa kutafuta jina la nchi hii, baadaya muungano wa Tanganyika na Zanzibar mwaka 1964. Mohammed Iqbal Dar ndiye aliyebuni jina la Tanzania, wakati huo akiwa na umri wa miaka 18 akiwa mwanafunzi wa Shule ya Sekondari Mzumbe. Mwandishi huyo baada ya kuonana na Mohammed Iqbal Dar akamuuliza: MWANDISHI: Uliingiaje katika shindano la kubuni jina la nchi? IQBAR DAR: Siku moja nilikuwa maktaba nikijisoma Gazeti la Tanganyika Standard ambalo siku hizi linaitwa Daily News, mikaona tangazo lililosema: "Muungano wa Tanganyika na Zanzibar unafahamika kama Republic of Tanganyika and Zanzibar jina likaonekana refu sana. Kwa hiyo wananchi wote mnaombwa kushiriki kwenye shindano la kupendekeza jina moja litakalozitaja nchi zote mbili yaani Tanganyika na Zanzibar." MWANDISHI: Baada ya kuona tangazo hilo ukafanyaje? IQBAR DAR: Niliamua kuingia kwenye shindano hilo. MWANDISHI: Ulianzaanzaje kubuni jina linalofaa? IQBAR DAR: Nilichukua karatasi nikaandika kwanza Bismillah Raahman Rahimu hii ni kutokana na imani ya dini yangu. Baada ya hapo nikaandika jina la Tanganyika kisha nikaandika Zanzibar halafu nikaandika jina langu la Iqbal halafu nikaandika jina la Jumuiya yangu ya kidini ya Ahmadiya. Baada ya hapo nikamrudia tena MwenyeziMungu, nikamuomba anisaidie ili nipate jina zuri kutoka katika majina hayo niliyokuwa nimeandika. Baada ya hapo nilichukua herufi tatu kutoka jina la nchi ya Tanganyika yaani TAN na kwa upande wa Zanzibar nikachukua herufi tatu za mwanzo ZAN, kisha anikaunganisha nikapata jina TANZAN. MWANDISHI: Mbona halijakamilika? IQBAR DAR: Nami niligundua kuwa halijakamilika hivyo nikachukua herufi ya kwanza ya jina langu ambayo ni herufi I katika jina langu la Iqbal kisha nikachukua herufi ya kwanza A ya jina la dini yangu yaani Ahmadiya. Niliandika jina la awali la TANZAN nikaunga na herufi hizo likawa TANZANIA nikaona ni jina kamili tena zuri. MWANDISHI: Ulipopata jina hilo la Tanzania ulifanyeje? IQBAR DAR: Kabla ya kulipeleka kunakohusika serikalini nilifanya utafiti mdogo na kugundua kuwa nchi nyingi za Afrika majina yao yanaishIA na IA kwa mfano EthiopIA, ZambIA, NigerIA, TunisIA, SomalIA, GambIA, NamibIA, LiberIA, MauritanIA.
Baada ya utafiti huo nikapendekeza na kuamua kwamba jina TANZANIA ndilo litumike kuwakilisha nchi hizi mbili yaani Tanganyika na Zanzibar. Kwa maana hiyo jina TANZANIA limezaliwa kutoka katika majina manne ambayo ni Tanganyika, Zanzibar, Iqbal na Ahmadiyya. MWANDISHI: Ikawaje? IQBAR DAR: Baada ya kujiridhisha kuwa jina hilo linafaa nikalituma kwenye kamati ya kuratibu shindano. Baada ya muda mwingi kupita baba yangu Dk. Dar alipokea barua nzito kutoka iliyokuwa Wizara ya Habari na Utalii ilisomeka kama ifuatavyo: "Utakumbuka kuwa miezi michache iliyopita ulituandikia kutupa ushauri kuhusu jina jipya la Muungano wa Tanganyika na Zanzibar... ili iitwe Tanzania.

"Nafurahi kukuarifu kuwa mshirikiane zawadi ya sh.200 iliyoahidiwa na leo nakuletea cheki ya sh.12/50 ikiwa ni hisa yako katika zile sh. 200.Nashukuru sana kwa jitihada ya kufikiri jina la jamhuri yetu."
Barua ikasainiwa na Idrisa Abdul Wakil Waziri wa Habari na utalii kipindi hicho. MWANDISHI: Kwani washiriki mlikuwa wangapi? IQBAR DAR: Tulikuwa watu 16 lakini mimi nikaibuka mshindi lakini alijitokeza mtu mmoja, Yusufal Pir Mohammed aliyedai naye alishinda, hata hivyo, alikosa sifa baada ya kushindwa kutoa barua ya uthibitisho na kupongezwa kama nilivyoandikiwa mimi na serikali, sasa nikapewa cheki ya shilingi 200 na zawadi ya ngao. Nilileta mabadiliko makubwa sana ya jina jipya. Ninachosikitika ni kuwa mchango wangu bado Watanzania hawauthamini lakini mimi naipenda Tanzania na najivunia kuwa Mtanzania ila naamini kuwa siku moja ukweli utajulikana. MWANDISHI: Hivi sasa unaishi wapi? IQBAR DAR: Kwa sasa naishi Uingereza kwa kuwa huko ndiko nilipata kazi eneo la Birmigham b35 6ps UK, Dar es Salaam House, 18 Turnhouse Road. MWANDISHI: Unaweza kutueleza historia yako kifupi? IQBAR DAR: Mimi Mohamed Igibal Dar ni Mtanzania mwenye asili ya Kihindi, nilizaliwa mkoani Tanga mwaka 1944. Baba yangu alikuwa daktari wa binadamu mkoani Morogoro alikuwa anaitwa Dk. Tadar na alihamia Tanganyika kutoka India mwaka 1930. Nilipata elimu ya msingi mkoani Morogoro katika Shule ya Msingi H.H Agha Khan, kwa sasa ni shule ya serikali. Baadaye nilijiunga na Shule ya Mzumbe nikasoma kidato cha kwanza mpaka cha sita. Mbunifu huyo wa jina la Tanzania ni Mhandisi wa Masuala ya Redio, kazi anayoifanya nchini Uingereza, akieleza kuwa katika kuienzi nchi yake, nyumba yake iliyopo mjini Birmingham, ameipa jina la Dar es Salaam, ikiwakilisha ubini wake, pamoja na Jiji la Dar es Salaam.

ASILI YA UVAAJI WA KANGA (KHANGA) LESO
Na Misemo Inayotumika.

Khanga au Leso ni vazi au nguo nyepesi pia ndefu ya rangi mchanganyiko, ambayo hupendwa kuvaliwa na wanawake, hasa nchi za Afrika Mashariki na kati (Maziwa Makuu) pamoja na nchi zinge za Afrka.

Nchi nyingine zenye kuvaa, vazi ili la Khanga ni Zambia na Malawi, Komoro, Madagascar (Malagasi uko zikijulikana kwa jina la Lamba), Ghana na Nigeria.

Khanga ni kitambaa cha umbo la mstatili kilichotengenezwa kwa pamba chenye urefu wa mita moja unusu na upana wa mita moja na sentimita kumi na ambacho hutarajiwa kumfunika mvaaji kutokea kifuani hadi karibu na jicho la mguu.

Kanga, ni kitambaa chenye rangi kama kitenge, lakini nyepesi, huvaliwa na wanawake na mara kwa mara na wanaume wa Afrika Mashariki na katika kanda za Maziwa Makuu ya Afrika.

Kipande cha Khanga au Leso kimegawanywa sehemu tatu, sehemu ya PINDO ambayo uitwa MPAKA kwa pande zote nne, na sehemu kuu, ijulikanayo kwa jina la MJI hapa ndipo penye mapambo na ubunifu. Na sehemu ya tatu ni JINA au sehemu ya UJUMBE.


Kwa kawaida, Khanga huuzwa kwa gora (Jora) au doti, vipande viwili na huvutia zaidi zikitumiwa pamoja. Jora ya Khanga inaponunuliwa huwa imeunganishwa upande wa mapana.

Mnunuzi halafu huikata vipande viwili upande wa mapana na kuzipindisha ili zisitoke au kuchanikachanika nyuzi. Na kutumiwa kwa jinsi mtu anavyotaka, aidha kuvaliwa kama ilivyo au kushonwa vazi lingine.

ASILI YA KANGA - KHANGA -LESO
Kwa mujibu wa vyanzo mbalimbali asili ya khanga, mwanzo kabisa zilitengenezwa kutoka kwa aina ya kitambaa cha pamba kilichosafirishwa/kilichoingizwa kutoka Marekani.

Nguo (Kitambaa) kilikuwa kinajulikana kwa jina la MERIKANI haswa kwa upande wa Zanzibar, jina ili la Kiswahili limetokana na kivumishi cha Amerika (kinacho onyesha mahali au asili yake).

Vazi hili mwanzo lilikuwa linavaliwa na Watumwa wa kiume na wa Kike.

Wanaume walijifunika au kuvaa kiunoni na watumwa wa Kike walijifunika kuanzia usawa kifuani (Kwapa).

Kwa watumwa wa kike, wao walitofautiana rangi na kitambaa walichovaa watumwa wa kiume.

Ili kukifanya kitambaa kionekane ni cha kike zaidi, wanawake (mtumwa) mara kwa mara walivaa rangi nyeusi au rangi ya buluu. 

Kitambaa hiki cha Merikani kilichobadirishwa rangi na kuwa cheusi kikajulikana kwa jina la KANIKI.

KUPATIKANA KWA JINA LA KHANGA - LESO (KANGA).
Si watu wengi walipendelea kuvaa vazi hili la Kaniki na wengi walilidharau kwa kuwa tu lilikuwa ni vazi duni na lililo valiwa haswa na Watumwa na kuonekana kuwa ni vazi la kitumwa.

Lakini baadae Wanawake wengi ambao waliachwa huru kutoka utumwani, na hata wale wanawake wakiungwana ambao hawakuwahi kuwa watumwa nao pia walitaka kulivaa na kuwa sehemu ya jamii ya Waswahili, hapo ndipo walianza kuongeza ubunifu na kulipamba vazi ili Merikani, ili lionekane ni la kiungwana zaidi. 

Walichokifanya ni kuondoa ule weusi kwa kupamba wakitumia aina ya kemikali (bleach) ili kuondoa ule weusi, uku wakizizuia baadhi ya sehemu zisipate kemikali na wakati mwingine walitumia mbinu ya uchoraji kwa mkono.

Na matokeo yake kitambaa hiki cheusi aina ya Merikani baada ya kuongezwa urembo huo, kikaonekana kama kina rangi mbili madoa madoa meupe ndani ya weusi na wakati mwingine madoa meupe ndani ya rangi ya Buluu yanayo onekana kama madoa madoa mfano wa ndege aina ya KANGA na kuanzia hapo ndipo kikapata jina ilo la utani kwa kufanana kwake na ndege aina ya Kanga.

Baada ya utumwa kupigwa marufuku na kufutwa mwaka wa 1897, vazi hili la khanga lilianza kupata umaharufu na kutumika na wengi na mwonekano wake ukaanza kubadilika na kuonekana kwamba aliyevaa alikuwa na uwezo wa kifedha.

Kwa wakaazi wa mji wa Mombasa na Zanzibar, wao walifananisha vazi la khanga na vitambaa vya mkono Leso (Lencos ), ambavyo vina asili ya Ureno (Portugal).

Vitambaa hivi vya mkono (leso) vililetwa na wafanyabiashara wa Kireno kutoka nchi za India na Arabuni. Wanawake wa huko Zanzibar na Mombasa, walianza kuviunganisha pamoja vitambaa hivi vyenye umbo la mraba na kuvifanya vionekane kama kitambaa kimoja kikubwa kilicho unganishwa kutokana na vitambaa kadhaa na kupata umbo la mstatili.

Ubunifu huu, ukapata umaarufu katika kanda nzima ya pwani ya Afrika Mashariki, kiasi ukaenea mpaka bara hadi eneo la Maziwa Makuu.

Vazi ili likafanana na lile la Merikani (Kaniki) na hata pia kufanana na khanga, kimatumizi na hata kuitwa kwa jina ilo la Khanga kwa watu wa Bara na hata Zanzibar, ila kwa wakaazi wa Mombasa, wao wanaendelea kutumia neno leso, hata kwa kile kitambaa cha Merikani ambacho kilikuja kubadirika jina na kuitwa Khanga.

Mpaka kufikia katikati ya karne ya ishirini ndipo kukaanza kuletwa vitambaa vilivyochapwa kwa mashine na haswa kutoka nchi za India, Mashariki ya Mbali na Ulaya.

ULIMWENGU WA KHANGA - LESO
Ulimwengu wa kanga au leso ni ulimwengu wa uzuri, rangi za kupendeza, nakshi changamano, mavazi ya kusitiri na papo hapo kupitisha ujumbe fulani kupitia methali, misemo na misimu.

Khanga ina matumizi anuwai ya jamii, ni ya mapambo katika sherehe mbalimbali za kijamii. Khanga ni sehemu muhimu ya utamaduni wa Mswahili na Mwafrika kwa vile matumizi yake yamepanuka nje ya mwambao wa pwani zilikoanzia.

Siku hizi kuna khanga ambazo ni kubwa zaidi na hujulikana kama khanga za kuswalia miongoni mwa Waswahili kwa sababu hutumika na wanawake kujifunga wakati wa kuswali.

Kanga ni zaidi ya kipande cha nguo, kwa sababu ina matumizi mengi, inaweza kutumika kama sketi au kushonwa gauni, vilevile yawezwa kuvaliwa kama Kilemba na hata kwenye kubebea mtoto mgongoni na wakati mwingine utumika kama Ngata kichwani na kubebea ndoo au mzigo kichwani.

Kama ilivyo zoeleka kuwa Kanga ni vazi la kiutamaduni wa watu wa pwani ya Mashariki ya Afrika, mara nyingi hutolewa kama zawadi kwa siku za kuzaliwa mtoto au matukio mengine maalum. Kama vile Harusi au Misiba na uvaliwa kwenye kuomboleza misiba na hata kutolewa kwa familia iliyofiwa.

Na kubwa zaidi, kwenye ununuzi wa Khanga, mara nyingi mnunuzi wa kanga zaidi ya kuangalia uzuri wa mji wake, lakini pia uzingatia ujumbe ulioko kwenye kanga husika.

Kuna pia kanga zinazo sherehekea matukio ya kisiasa na kijamii ijapokuwa hizi zaidi hutengenezwa nchini Tanzania na Kenya. Masuala ya kitaifa na sera zake pia hutetewa na kupigiwa debe kupitia Khanga kama kampeni za upangaji uzazi na utambuzi wa magonjwa kama ukimwi nakadharika. 

Vilevile kumeshuhudiwa khanga maalum kwa ajili ya kampeni za chaguzi kuu zikisifu vyama vya kisiasa kwa mfano wagombeaji wa urais, ubunge na udiwani.

MANENO KWENYE KHANGA
Baadae kwenye Miaka ya mwanzoni ya 1900 Khanga zikaanza kuandikwa maneno na misemo mifupi yenye busara na hata hata methali na wakati mwingine kuandikwa kauli mbiu zenye kuhamasisha.

Mwanzoni Khanga au Leso hazikuwa na maneno, yaani, misemo na methali au misimu. Inaaminika kuwa Abdalla Kaderdina Haji Essak, aliyejulikana kwa jina maarufu la "Abdulla", ndiye alianzisha mtindo huu wa maneno kwenye Khanga mwanzoni mwa miaka ya 1920, alianza kutofautisha khanga zake alizokuwa akiziuza kwa kuandika "K.H.E. - Mali ya Abdulla". 1920 (Parkin, David 2004:1).

Na mara kwa mara aliongeza Methali za Kiswahili. Maneno yenyewe ijapokuwa yalikuwa ya lugha ya Kiswahili, yaliandikwa kwa hati za Kiarabu. Mwishoni mwa miaka ya hamsini ndipo hati za Kilatini zilitumika wakati matumizi ya Khanga yalipopanuka kutoka kwa watu wa pwanina kuenea kote Afrika Mashariki.

Ilipofika kwenye Miaka ya 1950 Kanga zilianza kutengenezwa nchini Tanzania (Tanganyika) na Kenya na nchi nyingine katika bara la Afrika.


BAADHI YA MANENO YA KWENYE KHANGA
• Ajabu ya kondoo kucheka kioo.
• Akutukanaye hakuchagulii tusi.
• Amekuja kwa meno ya juu.
• Chokochoko Mchokoe Pweza Binadamu Hutomuweza.
• Ganda la mua la jana chungu kaona kivuno.
• Hekaheka nyuma vita mbele.
• Jina jema hungara gizani.
• Kikulacho ki nguoni mwako.
• Kula vya Ndani, vya Nje Husitamani.
• Mahaba yetu asali hayahitaji sukari.
• Mapenzi ya kweli kuishi wawili Kwako mtu hanitoi.
• Mkeka mkalie hata mkinitukana wifi yenu ndie mie.
• Moyoni upeke yako.
• Nakupenda wewe sina mwengine.
• Naogopa Simba na meno yake, siogopi mtu kwa maneno yake.
• Ndfu ndio Tamu, Fupi Zinaekenya.
• Nilikuota wewe.
• Nimepata la Azizi dawa ya roho yangu.
• Nishike Unikande Nikiregea Unipande.
• Panua Paja Mkwaju Waja.
• Pendo letu limoyoni.
• Pendo likipata mjuzi humea mizizi.
• Penzi halichagui rangi.
• Si mzizi si hirizi bali moyo umeridhi.
• Takuenzi uwe wangu maishani.
• Wastara nimestirika mlilolitaka halikunifika

Wednesday, 25 April 2018


JAMHURI YA MUUNGANO YA
TANGANYIKA NA ZANZIBAR
TANZANIA

JAMHURI YA MUUNGANO YA TANZANIA

Tanzania ni nchi iliyoko Afrika ya Mashariki. Imepakana na Uganda na Kenya upande wa kaskazini, Bahari Hindi upande wa mashariki, Msumbiji, Malawi na Zambia upande wa kusini, Kongo, Burundi na Rwanda upande wa magharibi.

Eneo lina kilometa za mraba 947,303 (nchi ya 31 duniani); maji ya ndani yanachukua asilimia 6.2. Idadi ya watu kwa mujibu wa sensa ya mwaka 2012 walikuwa 44,928,923 (nchi ya 30 duniani) kutoka 34,443,603 waliohesabiwa katika sensa ya mwaka 2002.
Msongamano ni wa watu 47.5 kwa km2 (nchi ya 124 duniani).

Tanzania ni nchi kubwa zaidi kati ya wanachama wa Jumuiya ya Afrika ya Mashariki.

Mji mkuu ni Dodoma (wenye wakazi 410,956), lakini rais bado yupo Dar es Salaam, jiji kubwa zaidi, lenye watu zaidi ya milioni 4,364,541.

Miji mingine ni kama vile Mwanza (706,543), Arusha (416,442), Mbeya (385,279), Morogoro (315,866), Tanga (273,332), Kahama (242,208), Tabora (226,999) na Zanzibar (223,033).

JIOGRAFIA

Nchi iko katika eneo la Maziwa makubwa ya Afrika, hivyo maziwa yanafunika km2 61,500, yaani 6% za eneo lote la nchi.
Pia ina mito mingi ambayo inaelekeza maji yake katika Bahari ya Hindi mashariki mwa nchi, lakini mingine inachangia Mto Zambezi kupitia Ziwa Nyasa, michache Bahari ya Kati kupitia Ziwa Victoria na mto Naili, mingine tena Bahari Atlantiki kupitia Ziwa Tanganyika na mingine inaishia katika mabonde kama ya Ziwa Rukwa.

Karibu thuluthi moja ya nchi inalindwa kwa namna moja au nyingine: kuna Hifadhi za Taifa 16, mbali ya Hifadhi Teule, Hifadhi za Mawindo, Mapori ya Akiba n.k.

HISTORIA FUPI

Jina "Tanzania" limeundwa kutokana na majina ya TANganyika na ZANzibar (pamoja na athira ya jina la kale la "AzanIA").
Nchi hizo mbili zilikuwa zote chini ya utawala wa Uingereza hadi kupata uhuru lakini hazikuwa makoloni ya kawaida.
Zanzibar ilikuwa na hali ya nchi lindwa kutokana na mikataba kati ya masultani wa Zanzibar na Ufalme wa Muungano (Uingereza).
Tanganyika iliwahi kuwa sehemu ya Afrika ya Mashariki ya Kijerumani hadi Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia halafu ikawa chini ya Uingereza kama eneo la kudhaminiwa kutokana na azimio la Shirikisho la Mataifa lililoweka Tanganyika katika ngazi "B" ya maeneo ya kudhaminiwa.

Tanganyika na Zanzibar zilikuwa nchi mbili tofauti hadi 1964, zilipoungana na kuwa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania. Hapo kiongozi wa Tanganyika Mwalimu Julius Kambarage Nyerere alipata kuwa Rais wa kwanza na kiongozi wa mapinduzi ya Zanzibar Abedi Amani Karume akawa Makamu wa Kwanza wa Rais.

Tanzania, chini ya Rais wa awamu ya pili Ali Hassan Mwinyi (1985-1995) iliruhusu mfumo wa vyama vingi vya siasa Tanzania na kuanza mpango wa kurekebisha uchumi kuendana na masharti ya Benki ya Dunia na Shirika la Fedha Duniani.
Rais wa awamu ya tatu, Benjamin Mkapa (1995-2005) aliendeleza mfumo wa uchumi wa soko huria ambapo mashirika ya umma yanabinafsishwa.
Tarehe 21 Desemba 2005 Jakaya Kikwete aliapishwa kuwa Rais wa nne wa taifa (2005-2015), naye aliendeleza sera za watangulizi wake akitokea chama hichohicho cha CCM.

Tarehe 5 Novemba 2015 aliapishwa rais wa awamu ya tano, John Magufuli (wa CCM vilevile).

MIUNDO YA MUUNGANO

Tangu muungano wa Tanganyika na Zanzibar kufanyika mwaka 1964 Tanzania imekuwa na miundo ifuatayo:
• Nchi inatawaliwa na serikali ya muungano ikitekeleza sheria zinazotolewa na bunge la Tanzania.
• Tanganyika au Tanzania bara haina serikali wala bunge la pekee.
• Zanzibar (visiwa vya Unguja na Pemba) ina serikali na bunge lake vinavyoratibu mambo yasiyo ya muungano.

MAMBO YAFUATAYO YAMEKUBALIKA KUWA SHUGHULI ZA MUUNGANO:

• Mambo ya Nje
• Jeshi
• Polisi
• Mamlaka ya Dharura
• Uraia
• Uhamiaji
• Biashara ya Nje
• Utumishi Wa Umma
• Kodi ya Mapato, Forodha
• Bandari, Usafiri wa Anga, Posta na Simu.

UTAWALA

Muundo wa uongozi na utawala katika kipindi cha ukoloni ulizingatia mgawanyo wa madaraka baina ya mihimili mitatu ya dola yaani utawala, bunge na mahakama.

Mgawanyo huu umeainishwa katika katiba ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania Ibara ya 4(1).

Tangu uhuru, mgawanyo wa madaraka na uhusiano miongoni mwa mihimili hiyo uliimarishwa ipasavyo kwa kuzingatia wakati, mahitaji ya demokrasia na misingi ya utawala bora.

Mgawanyo wa kiutawala wa Tanzania unafuata Katiba ya nchi I 2.2. Tanzania imegawiwa kwa mikoa 31. Kila mkoa huwa na wilaya ndani yake. Jumla ya wilaya ni 169, ambazo kati yake 34 ni miji.
Ndani ya wilaya kuna ngazi za tarafa (division) na kata (ward).
Chini ya kata kuna vijiji na wakati mwingine ngazi ya chini tena ambayo ni vitongoji.

WATANZANIA

Watu wa Tanzania hawaenei sawasawa. Katika maeneo makavu sana, kwa wastani kuna mtu mmoja tu kwa kilomita ya mraba (1/km²), lakini sehemu zenye rutuba za bara, kuna watu 51 kwa kila kilomita ya mraba. Hatimaye huku Unguja kuna watu 134 kwa kilomita ya mraba na katika Mkoa wa Dar es Salaam ni 3,133 kwa kilomita ya mraba. Asilimia 70 hivi huishi vijijini.

MAKABILA YA TANZANIA

Jamii nyingi za watu zimeishi na kushirikiana katika eneo la Tanzania bara kwa milenia nyingi. Kati ya jamii hizo, nyingi zilikuja kutoka maeneo mengine ya Afrika.

Nyingi katika jamii zilizohamia sehemu hii ziliingia katika makundi madogomadogo kwa amani, ingawa ziko zilizoingia kwa njia ya uvamizi na vita. Baadhi ya jamii zilizovamiwa zilijihami na kuwazuia wahamiaji wasiendelee kuteka maeneo mengine.

Kufikia mwaka 1884, wakati Wajerumani walipoanza harakati za kufanya sehemu hii ya Afrika kuwa koloni lao, kulikuwa na makabila zaidi ya 120 katika eneo la Tanzania bara.

Kuna makabila 125 hivi. Makabila yenye watu zaidi ya milioni moja ni Wasukuma, Wanyamwezi, Wachaga, Waha, Wagogo, Wahaya, Wajaluo na Wamakonde.

Jambo la pekee kuhusu jamii zilizoishi na zinazoendelea kuishi Tanzania ni kwamba wakazi asili wanawakilisha makundi yote makuu manne ya lugha barani Afrika.

1. Idadi kubwa sana ya Watanzania ni wa jamii ya Wabantu (k.m. Wazaramo, Wagogo, Wasukuma, Wahaya, Wachaga, Wapare na Wapogoro).
2. Nje ya hao, kuna Waniloti, kwa mfano Wamasai na Wajaluo ambao wengi wao zaidi wanaishi Kenya.
3. Kundi lingine ni makabila ya Wakushi wanaoishi kaskazini mwa Tanzania; hao ni makabila ya Wairaqw, Wafiome na Wasi.
4. Kuna vikundi viwili vya Wakhoisan wanaofanana na makabila ya Botswana na Namibia; majina yao ni Wasandawe na Waburunge.

Hatimaye kuna Wahadzabe wachache ambao utafiti wa DNA umeonyesha hivi karibuni wana uhusiano wa asili na Watwa wa nchi za Afrika ya Kati.

Pia kuna asilimia ndogo ya watu wenye asili ya nje ya bara la Afrika, kwa mfano Wahindi, Waarabu, Waindochina, Wafarsi, Wachina na Waingereza. Hii ilisababishwa na karne za mchanganyiko wa mahitaji ya biashara yaliyofanywa na mabara ya Ulaya na Asia hapo Afrika.

LUGHA

Nchini Tanzania kuna lugha za kikabila zaidi ya mia moja na ishirini, kwa kuwa kila kabila lina lugha yake.

Kiswahili ndiyo lugha ya taifa na inazidi kuwa lugha mama kwa watoto wengi, hasa mijini. Walau asilimia zaidi ya 90 za wakazi wanakitumia walau kama lugha ya pili. Kiswahili ni mojawapo kati ya lugha za Kibantu: hii imesaidia sana kukubaliwa kwa Kiswahili nchini, kwa sababu idadi kubwa ya Watanzania ni wasemaji wa lugha za Kibantu. Kiswahili kinatumika kama lugha baina ya watu wa makabila mbalimbali na kwa mambo rasmi; kwa hiyo ni lugha rasmi ya dhati.

Baada ya uhuru, Kiingereza (iliyokuwa lugha ya kikoloni kabla ya uhuru) iliendelea kutumika kwa mambo kadhaa rasmi na kwa elimu kuanzia sekondari ingawa sera mpya inataka Kiswahili kishike nafasi yake hadi chuo kikuu; kwa hiyo ilichukuliwa kama lugha rasmi ya dhati pamoja na Kiswahili. Lakini utumizi rasmi wa Kiingereza umepungua katika milongo iliyopita, na sasa utumizi huu karibu umekwisha. Kwa hiyo siku hizi ni kawaida zaidi kuchukulia Kiswahili kama lugha rasmi ya dhati pekee.

Sera mpya ya elimu inakusudia kufanya Kiswahili kuwa lugha ya kufundishia katika ngazi zote kufikia mwaka 2024.

DINI

Nchi haina dini rasmi na katiba ya Tanzania inatangaza uhuru wa dini kwa wote. Mara nyingi idadi ya wafuasi wa dini hutajwa kuwa theluthi moja Waislamu, theluthi moja Wakristo na theluthi moja wafuasi wa dini za jadi. Lakini tangu uhuru swali la dini ya wananchi halijaulizwa tena katika sensa, kwa hiyo kadirio la theluthi-theluthi inawezekana ni zaidi azimio la kisiasa. Kwenye visiwa vya Zanzibar idadi ya Waislamu huaminiwa kuwa takriban 97%

URITHI WA DUNIA

Mahali pafuatapo katika Tanzania pamepokewa katika orodha ya UNESCO ya "Urithi wa Dunia".
(mwaka wa kukubaliwa - jina la mahali)
1979 – Hifadhi ya Taifa Ngorongoro
1981 – Hifadhi ya Serengeti
1981 – Magofu ya Kilwa Kisiwani na Songo Mnara
1982 – Hifadhi ya Taifa Selous
1987 – Hifadhi ya Taifa Kilimanjaro
2000 – Mji Mkongwe wa Jiji la Zanzibar / Unguja
2006 – Michoro ya Kondoa

Tuesday, 24 April 2018


UISLAMU UNASEMAJE JUU YA UGAIDI?
 Uislamu, Dini ya Rehma, Hauruhusu Ugaidi. 

Kwa hakika kila mwadilifu anapoangalia historia ya ulimwengu tangu mwanzo mwa wanadamu atatambua kwamba haifai kwa njia zo zote kunasibisha ugaidi kwa dini, madhehebu, taifa au hata nchi, kwa sababu dini hazikuteremshwa isipokuwa kwa kueneza usalama, amani na upendo baina ya wanadamu wote. 

Tukiangalia kwa makini vile vyanzo vya ugaidi tutagundua kwamba ugaidi una misingi mbali mbali lakini kuna vitenda kazi mbili kuu ambazo ni:
  1.  Kuwa  na misimamo mikali kujiunga kwa dini, madhehebu au taifa fulani, 
  2.  Chanzo cha pili ni:  kutozingatia hali za vijana kifikra, kimafundisho, na kijamii kwa ujumla ambapo vijana ndio lengo kuu la makundi ya kigaidi, na wakiwa na maandalizi mazuri watapata ukinga dhidi ya ugaidi na mawazo makali yanayoenezwa na makundi ya kigaidi.
Basi kuwa na misimamo mikali na kutowakinga watu hasa vijana ndizo sababu mbili kuu za kuzuka ugaidi unaopelekea jinai za maangamizi na kupoteza amani ya watu wote bila ya kuangalia dini zao.

 Wazo jingine  linalojitokeza katika makala hii ni kwamba ugaidi sio Uislamu wala hakuna uhusiano na dini ya Kiislamu, bali ni maradhi na balaa iliyoenea ulimwenguni kote; mashariki na magharibi, kaskazini na kusini.

Kwa kweli ugaidi ni maradhi ya kijamii kabla ya kuwa hali au changamoto inayosababisha maangamizi na wasi wasi mkubwa zaidi duniani.

Kwa hiyo tunawahotubia wale wanaosisitiza kuutuhumu Uislamu kuwa ni dini ya kigaidi wakaijaribu kufungamanisha dini na jinai wanazozifanya baadhi ya wafuasi wake bila ya kujali kwamba wahusika wa jinai hizo ni wachache wasiomathilisha Uislamu na wanaojiweka nje ya mipaka ya dini wakavuka misingi yake kwa halifu zao.

Kwa kweli aghalabu ya watu hao wanaopendelea kuunganisha baina ya ugaidi na Uislamu hutafuta maslahi yao hasa kama vile, kuzidisha chuki dhidi ya Uislamu na Waislamu, kupitia kwa kudhihirisha dini hiyo na wafuasi wake katika sura ya dini ya vurugu na ukatili.

Bila shaka hayo ndiyo mawazo batili kwani Ugaidi sio hasa kwa Waislamu tu, bali kinyume kuna magaidi wengi wasio Waislamu, vile vile hasara na waathirika wa jinia za kigaidi ni wanadamu wote wakiwemo Waislamu wenyewe, zaidi ya hapo Waislamu wanapata hasara kubwa zaidi kuliko wengine kutokana na ugaidi ambapo wanapata hasara ya kimada kati ya nafsi, nyumba na pesa pamoja na hasara nyingine ya kimaana kwani wanatuhumiwa wakati wote kwa kuhusika juu ya maangamizi yanayosababishwa na ugaidi huo, ilhali wao ni wahanga miongoni mwa wahanga wa jambo hilo.

La kuzingatiwa hapa ni kwamba dini ya Uislamu imekuja kwa ajili ya kuwaongoza watu kwenye njia sawa na kuwaokoa kutoka kila linaloweza kuwasababishia madhara, Je, dini kama hiyo inawezekana kuhimiza mauaji na kuwafanyia watu jinai za kikatili?!

Jambo la kukumbukwa hapa ni kwamba ugaidi hautokani na wWaislamu peke yao, bali anayeangalia hali ya mambo hasa siku hizi atatambua kuwa baadhi ya vitendo vya kigaidi vimefanywa na wasio Waislamu.

katika hali zote haifai kuituhumu dini yo yote kuhusika ugaidi. Ikiwa wazo hilo linaweza kukubalika basi, tunaweza kuutuhuma chama cho chote kuwa ni chama cha kigaidi kama vile; vyama vya mrengo wa kulia vyenye misimamo mikali kwani wafuasi wa vyama hivyo hufanya uadui wakifuata mtindo wa kuwahofisha wengine wakati wote.

Pia, kuna baadhi ya makundi yasiyofuata Uislamu kama vile kundi la Anti-Balaka  nchini Afrika ya Kati linalotekeleza jinai mbaya dhidi ya waislamu na kuwasabibisha mauaji makubwa.

Pia kuna kundi la  "Lord's Resistance Army"  huko Uganda ambalo linatekeleza makosa ya kikatili dhidi ya wanadamu na linalengea kuondoa utawala wa Uganda na kuanzisha hukumu ya kidini ya kikristo, na huku Ujerumani kuna harakati ya  "Pegida"  linalotekeleza mashambulizi makali dhidi ya Waislamu.

Na inasisitizwa kwamba kuituhumu dini ya kiislamu kwa ugaidi inalengea kuwasha moto wa uadui baina ya waislamu na wafuasi wa dini nyinginezo. Zaidi ya hayo yanayotokea katika Afrika ya kati kuwa ni  "Ugaidi wa Kikristo"  kwa sababu dini ya Ukristo haikuamrisha kwa kufanya mashambulizi hayo japokuwa wanaofanya uadui huo ni wakristo.

Wakati huo huo tunasisitiza kwamba wanayoyafanya wanachama wa makundi ya kigaidi yanayojiita makundi ya kiislamu kama vile  Daesh  (ISIL, ISIS) , Boko Haram, Al-Shabab, Taliban  na makundi mengineyo hayamaanishi kuwa Uislamu umewaamuru kufanya jinai hizo, bali kinyume Uislamu umesisitiza sana kuheshimu nafsi hata ikiwa nafsi ya mnyama.

Kwa hakika makundi haya yanatekeleza mikakati ya kiadui na hao hao wanao nyooshea vidole Waislamu wakisababisha maangamizi kwa wananchi kwa ujumla ambapo waislamu na wasio waislamu hupatwa na athari mbaya na maumivu kutokana na taharuki za makundi hayo. Hapo ndipo tunataka kutoa baadhi ya maswali kwa wale wanaofungamanisha Ugaidi na Uislamu.

 • Je, Nchi ngapi zisizo za kiislamu zinateseka kutoka ugaidi kulingana na nchi za kiislamu zinazoharibika kutokana na hali hiyo?
 • Je, idadi ya wahanga wa mashambulizi ya kigaidi wengi zaidi ni Waislamu ama wasio Waislamu?
 • Makundi hayo ya kigaidi  yanalengea wasio waislamu tu ama wanalengea wanadamu wote bila ya kujali dini wala taifa?

Katika Qur'an, MwenyeziMungu Amesema:
"MwenyeziMungu hakukatazini kuwafanyia wema na uadilifu wale ambao hawakukupigeni vita, wala hawakukutoeni makwenu. Hakika MwenyeziMungu Huwapenda wafanyao uadilifu." Qur'an, 60:8 

Mtume Muhammad  (Swalla Allaahu 'alayhi wa aalihi wa sallam)  alikuwa akiwakataza askari dhidi ya kuwaua wanawake na watoto,[1] na alikuwa akiwashauri:  ...Msisaliti, msizidishe sana, msimwue mtoto mchanga.[2]

Alisema pia: Mwenye kumuua mtu aliye katika mkataba na Waislamu, hataipata harufu ya Peponi, ingawa harufu yake hupatikana mpaka katika umbali wa mwendo wa miaka arubaini. [3]

Kadhalika, Mtume Muhammad  (Swalla Allaahu 'alayhi wa aalihi wa sallam)  amekataza kutoa adhabu ya moto.[4]

Kuna wakati aliorodhesha dhambi ya kuua kuwa ya pili miongoni mwa madhambi makubwa,[5]

Hata akatahadharisha hilo juu ya Siku ya Hukumu, Kesi za mwanzo kuhukumiwa baina ya watu ka tika Siku ya Hukumu zitakuwa ni zile za umwagaji damu.[7]

Waislamu huhimizwa hata kuwa wakarimu kwa wanyama na wamekatazwa kuwadhuru. Mtume Muhammad  (Swalla Allaahu 'alayhi wa aalihi wa sallam)  alisema siku moja:

Mwanamke aliadhibiwa kwa sababu alimweka paka kifungoni mpaka akafa. Kwa minajili hii, aliangamiziwa Motoni. Wakati alipomweka kifungoni, hakumpatia paka chakula wala kinywaji, wala hakumwacha huru ale wadudu wa ardhini.[8]

Pia alisema kuwa kuna mtu alimpatia kinywaji mbwa aliyekuwa na kiu kikali, hivyo MwenyeziMungu Alimsamehe madhambi yake, kwa kitendo hiki. Mtume  (Swalla Allaahu 'alayhi wa aalihi wa sallam) aliulizwa:

 "Ewe Mjumbe wa MwenyeziMungu! Je, sisi hulipwa kutokana na ukarimu wetu kwa wanyama?" 

 Alijibu: Kuna malipo kwa ukarimu kwa kila mnyama hai au mwanaadamu.[9]

Zaidi ya hayo, wakati wa kuchinja mnyama kwa ajili ya chakula, Waislamu wameamrishwa kufanya hivyo katika namna inayopelekea hofu ndogo na mateso madogo sana kwa mnyama, kadiri itakavyowezekana. Mtume Muhammad  (Swalla Allaahu 'alayhi wa aalihi wa sallam) amesema: 

Mnapomchinja mnyama, fanyeni katika njia iliyo bora zaidi. Mchinjaji akinoe kisu chake kwa ajili ya kupunguza mateso ya mnyama.[10]

Kutokana na mwangaza wa haya na mafundisho mengine ya Kiislamu, kitendo cha kuchochea khofu katika nyoyo za raia wasio na ulinzi, uharibifu wa majengo na mali, ulipuaji mabomu na kuwalemaza wanaume, wanawake na watoto wasio na hatia, yote haya yamekatazwa, tena ni matendo ya kuchukiza kwa mujibu wa Uislamu na Waislamu.

Waislamu wanaifuata Dini ya amani, huruma na msamaha, na wengi hawahusiani na matukio ya vurugu ambayo baadhi yamehusishwa na Waislamu. Ikiwa Muislamu mmojawapo atajihusisha na kitendo cha kigaidi, mtu huyo atakuwa katika hatia ya kukiuka sheria za Uislamu.

Mwishoni tunapaswa kuutambua ugaidi kuwa ni janga la kibinadamu linalowajibika kushirikiana baina ya wanajamii wote kwa viwango tofauti kwa ajili ya kupambana nalo kupitia kwa mapambano ya kifikra na pengine mapambano yenye kutumia nguvu.

Pia haikubaliki kuzingatia kwamba msingi ya ugaidi na chanzo chake ni dini, kwani kuna magaidi wengi mno hawajui cho chote kuhusu dini ambapo wakiwa waumini wa kweli hawakujiunga na makundi haya wala hawakujipoteza katika njia zile.

Jamii ya kimataifa kwa kiwango cha kirasimu ambapo serikali, jumuiya za kimataifa n.k, ina majukumu mengi kupigania vita ugaidi lakini sisi pia tuna wajibu katika vita hiyo dhidi ya adui hatari zaidi siku hizi.

Basi badala ya kubadilishana tuhuma kuhusika juu ya kuzuka ugaidi lazima tushikamane ili tufanye juhudi za kupambana nao bila ya kusimama mbele ya madai ya kufungamanisha dini na ugaidi ambayo ni batili kabisa.


 [1] Imesimuliwa ndani ya Swahiyh Muslim Na. 1744, na Swahiyh Al-Bukhaariy Na. 3015
 [2] Imesimuliwa ndani ya Swahiyh Muslim Na. 1731, na At-Tirmidhiy, Na, 1408
 [3] Imeandikwa katika Swahiyh Al-Bukhaariy, Na. 3166, na Ibn Majah, Na. 2686
 [4] Iko ndani ya Abu Daawuud, Na. 2675
 [5] Imesimuliwa ndani ya Swahiyh Al-Bukhaariy Na. 6871, na Swahiyh Muslim Na. 88
 [6] Hii inamaanisha kuua na kujeruhi
 [7] Imesimuliwa ndani ya Swahiyh Muslim Na. 1678, na Swahiyh Al-Bukhaariy Na. 6533
 [8] Imesimuliwa ndani ya Swahiyh Muslim Na. 2422, na Swahiyh Al-Bukhaariy Na. 2365
 [9] Hadiyth hii ya Mtume Muhammad  (Swalla Allaahu 'alayhi wa aalihi wa sallam) imeelezwa kwa kirefu hapo nyuma. Imesimuliwa ndani ya Swahiyh Muslim Na. 2244, na Swahiyh Al-Bukhaariy Na. 2466
 [10] Imeandikwa katika Swahiyh Muslim, Na. 1955 na At-Tirmidhiy, Na. 1409

---
Huu ni mkusanyiko wa makala mbalimbali kutoka vyanzo kadhaa, umehaririwa upya ili kuweza kueleweka kwa wepesi na kwa urahisi kwa wasomaji.

Sunday, 22 April 2018

Indira Priyadarshini Nehru Gandhi (Indira Gandhi)
19 November 1917 – 31 October 1984

Ni asubuhi saa tatu na dakika ishirini ya tarehe 31 Oktoba 1984, barabara ya Safdarjung, kwenye makazi yake, jijini New Delhi, alipokuwa akipitia bustanini kwake uku akitabasamu, na kwa mikono iliyoinuliwa na kukutanishwa kwa viwiko vya mikono yake, kama ilivyo salamu ya jadi na mila za Kiindi, akiwasalimia watu wake.

Alikuwa njiani akielekea kwenye kituo cha Runinga kwa ajili ya mahojino na mwigizaji wa toka Uingereza Peter Ustinov, ambaye alikuwa akipiga picha za filamu kwa ajili ya kituo cha televisheni ya Ireland. 

Huyo hakuwa mwingine zaidi ya mwanamama na waziri mkuu pekee aliyewahi kutokea nchini India, akijulikana kwa jina la Indira Gandhi, na hiyo ndio ilikuwa siku yake ya mwisho duniani kutembea kwenye bustani hiyo.

Indira Priraadarshini Nehru alizaliwa tarehe 19 Novemba 1917 mjini Allahabad, kwenye Muungano wa Mikoa ya British India.

Mapema mwaka 1966, Indira Gandhi alichaguliwa kuwa Waziri Mkuu wa India akichukua nafasi iliyoachwa wazi na Shastri. Ndani ya chama chake cha Congress, kulikuwa na kundi la viongozi wazoefu.

Waliamini kwamba wangeweza kuiendesha nchi, na Indira Gandhi abaki kama pambo tu hasa kwa kuwa ni mtu ambaye hakuwa na uzoefu mkubwa ndani ya chama na pia ati ni 'Mwanamke'.

Haikuwa hivyo, Indira Gandhi aligeuka na kuja na mipango mikubwa ili kujijengea Imani kwa wananchi. Mara kadhaa alitofautiana na wazee wa chama. Wakati fulani, kundi lenye ushawishi ndani ya Congress lilipeleka hoja kwenye kamati kuu kumfukuza uanachama Indira Gandhi ili apoteze nafasi ya Waziri Mkuu, lakini haikuwezekana.

Mwaka 1969, Indira Gandhi aliongoza sera ya kutaifisha Mabenki yote na taasisi binafsi za fedha zilizokuwa zinawanyonya wananchi.

Hili liliwakera zaidi baadhi ya viongozi ndani ya Congress kwani wallikuwa na Maslahi binafsi. Hivyo kukatokea mpasuko mkubwa ndani ya chama! Viongozi wazoefu wakijiita Congress Mfumo na upande wa pili Indira Gandhi alikuwa na damu changa za vijana.

Wakati wa uchaguzi mkuu wa 1971, Viongozi wazoefu ndani ya chama walipiga kampeni kumuondoa Indira Gandhi. Kampeni yao waliita "Indira Hatao" (Remove Indira) Ondoa Indira. Yeye alijua cha kufanya, haraka akaigeuza kuwa Garibi Hatao (Eradicate Poverty) yaani Ondoa Umasikini. Kwenye mikutano yote ya kampeni alisisitiza yeye sio tatizo, Bali tatizo ni Umasikini.

Kila aliposimama alisisitiza "Main kehti hoon garibi hatao, voh kehte hain Indira hatao" - (I say remove poverty, they say remove Indira) akimaanisha 'Nawaambia tuuondoe umasikini, wao wanasema Ondoa Indira' Ni kama utani vile, Indira Gandhi alishinda kwa kishindo kikubwa katika uchaguzi mkuu wa 1971.

Bila shaka yoyote aliutumia vema ule msemo kwamba adui zako wakikurushia mawe, Usiwarejeshee yaokote na ujijengee ngome madhubuti.

Mwaka 1975, Mahakama kuu ya Allahabad (Allahabad High Court) ilimkuta na hatia Waziri Mkuu Indira Gandhi kujihusisha na 'Michezo Michafu' wakati wa uchaguzi mkuu. Hivyo hukumu ilikuwa ni kumvua uwaziri mkuu.

Haraka alikata rufaa! Kabla haijasikilizwa. Akatangaza hali ya Hatari 'State of emergency' Hiyo ilipelekea kukamatwa kwa viongozi wa upinzani. Na kwa njia hiyo basi aliongoza mpaka mwaka 1977 alipoitisha Uchaguzi mkuu.

Muunganiko wa vyama vyote vya upinzani Janata Party Alliance ulimwangusha Indira Gandhi na kijana wake kipenzi Sanjay katika uchaguzi huu 1977. Morarji Desai akawa Waziri Mkuu.

Hapo ikawa ni kutukanwa kila sehemu. Kesi zikawa nyingi. Mara kadhaa alishinda mahakamani. Hakukata tamaa. Wengi waliamini ameisha kisiasa, lakini haikuwa hivyo!

Kukatokea mtafaruku ndani ya Janata Party, Wakati huo huo Indira Gandhi alikuwa na mahusiano mazuri na makundi mengi yaliyoipinga serikali. Uchaguzi mkuu wa 1980 alirudi kwa Kishindo na kuwa Waziri Mkuu kwa mara nyingine tena.

Pia chama chake cha Congress kilishinda viti vingi. Ni kama vile alijifunza kitu.

Indira Gandhi alifariki kwa kupigwa risasi na walinzi wake wawili, Satwant Singh na Beant Singh. Hii ilikuwa ni asubuhi ya Tarehe 31 Octoba 1984.

Alikuwa njiani akielekea kwenye kituo cha Runinga kwa ajili ya mahojino na mwigizaji wa toka Uingereza Peter Ustinov, ambaye alikuwa akipiga picha za filamu (Documentary) kwa ajili ya kituo cha televisheni ya Ireland.

Walinzi hao baada ya kumpiga risasi, wote wawili walizitupa silaha zao na Beant Singh akasema "Nimefanya kile nilichohitaji kufanya. Nawe umefanya kile ulichotaka kufanya."

Ndani ya dakika sita, Tarsem Singh Jamwal na Ram Saran, askari wa jeshi wa Indo-Tibetan, wakawakamata na kumuuwa Beant Singh. Na Satwant Singh alikamatwa na walinzi wengine wa Gandhi pamoja na kijana mwingine wakijaribu kutoroka, na Satwant Singh alijeruhiwa sana katika shambulio alililoanzishwa mwenyewe kwa ajili ya kujitetea asikamatwe.

Indira Gandhi alifariki wiki mbili na siku tano kabla ya kusherekea miaka 67 ya kuzaliwa kwake!

Satwant Singh alinyongwa hadi kufa mwaka 1989 pamoja na mshirika wake mwingine Kehar Singh.

Saturday, 21 April 2018

HUYU NDIYE KWAME NKRUMAH

Mnamo mwaka 1935 ndani ya meli iliyokuwa ikitoka Pwani ya "Ghana" kuelekea Nigeria, alikuwepo kijana aliekuwa akifuata ndoto yake ya elimu. Jamaa huyo alikuwa Kwame Nkrumah.

KWAME NKRUMAH ALIZALIWA LINI?
21. September 1909 (Nkroful, Ghana) - 27. Aprili 1972 (Bukarest, Rumania).

Baada ya kufanya kazi ya kitaaluma nchini Marekani na Uingereza, Kwame Nkrumah alirejea nyumbani kuiongoza Ghana katika harakati za kutafuta uhuru na baadae kuwa rais wa kwanza nchini humo. Alishindwa hata hivyo kufanikisha dira lake la kuwa na Afrika kama nchi moja yenye mfumo sawa na wa Marekani.

KWAME NKRUMAH ALIJULIKANA KWA LIPI?
Kupigania umoja wa Afrika, kuiongoza Ghana katika kupata uhuru (1957) na kuwa Waziri Mkuu na Rais wa kwanza nchini humo (aliondoshwa madarakani kwa mapinduzi ya kijeshi 1966), kuunda Umoja wa Muungano wa Afrika (unaojulikana sasa kama Umoja wa Afrika).

ALIKOSOLEWA KWA MAMBO GANI?
Kuunga mkono falsafa za kijamaa, kujiita Marxist. Hili lilimpatia maadui ndani na nje ya nchi. Baadhi waliamini shirika la ujasusi la Marekani lilihusika katika kuondoshwa kwake madarakani.

KWAME NKRUMAH ALIHAMASISHWA NA NANI KATIKA MISIMAMO YAKE YA KISIASA?
Alijitumbukiza katika vuguvugu la ukombozi wa watu weusi wa Marekani, alikutana na Martin Luther King wakati akiwa Marekani, alisoma (na baadae kujadiliana na) mwanasosholojia, muumini wa umoja wa Afrika na mtetezi wa haki za binaadamu W.E.B Dubois. Wakati akiwa masomoni nchini Uingereza, alikutana na Waafrika wengi waliokuwa wakipigania uhuru wa Afrika, kama vile Jomo Kenyatta, Haile Selassie, Hastings Banda.

KWAME NKRUMAH ALIKUWA NA MISEMO GANI MAARUFU?
"Hatukabili Mashariki wala Magharibi: Tunasonga mbele."
"Mapinduzi yanaletwa na binadamu, wenye mawazo ya watu wa vitendo na wanaochukua hatua kama watu wenye fikra."
"Uhuru sio kitu ambacho binadamu mmoja anaweza kumtunukia binadamu mwengine kama zawadi. Uhuru lazima uudai kuwa ni wako na hamna mtu anayeweza kukuzuia."

Mwaka 2012, sanamu la Nkrumah lilizinduliwa katika makao makuu ya Umoja wa Afrika mjini Addis Ababa, Ethiopia. Lakini kwanini Nkrumah? Nchini Ethiopia, wengi walihisi mfalme wao Haile Selassie ndiye anayestahili kutunukiwa cheo cha baba wa Umoja wa Afrika. Lakini Waziri Mkuu wa wakati huo wa Ethiopia Meles Zenawi, aliunga mkono kuchaguliwa Kwame Nkrumah.





RAMADHAN KARIM

Read

Subscribe to RSS Feed Follow me on Twitter!