Sunday, 31 July 2022

WAMETUSIFIA MISIKITI YA MAKKAH NA MADINA KWA USAFI, BASI TUSISAHAU NAFSI ZETU

"Uislamu ni Usafi, Basi Jisafisheni, kwa Hakika Hatoingia Mtu Peponi Ila Yule Msafi".

Wengi tumesoma meseji na picha zikionyesha Misikiti ya Makkah na Madina jinsi ilivyokuwa misafi. Mazulia mapya na usafi wa nguvu wa kila mara, yote hayo ni kwa ajili ya Mahujaji kipindi cha Hijja/Umrah.

Wengi wetu tunapendezwa na kuliona ni suwala nzuri sana, kwa sababu ni jambo ambalo linaweka mazingira ya Msikiti kuwa ya kuvutia zaidi.

Mimi sioni tatizo kweye utekelezaji wa jambo ilo, kwa sababu ni swala linalofanywa mara kwa mara kwenye misikiti hiyo miwili.

Binafsi naliangalia swala ili kwa muono mwingine kabisa, kweli tunaweza kuwa na mazingira masafi na yenye kuvutia sana kiasi mtu akaona raha kuyatazama maeneo yetu na mazngira yake, lakini kama Waislamu ndani ya nafsi zao wakakosa usafi wa nafsi, usafi huu wa mazingira hautasaidia chochote kwenye maisha ya Muislamu.

Hata hivyo neno "Usafi" lina maana pana kiasi, hii ni kwa mujibu wa mafundisho ya Uislamu, umeugawa usafi katika maana mbili, kwanza usafi wa nje na pili usafi wa ndani (usafi wa Moyo na Nafsi).

Uislamu umehimiza usafi kwa kila binadamu kwa kila upande aidha usafi wa mwili (kiwiliwili), Mavazi yake (nguo), nyumba yake na hata majiani tunapopita ili ajilinde na uchafu unaosababisha maradhi na abakie salama katika siha njema.

Usafi na kujitoharisha ni jambo linalopendeza na MwenyeziMungu anapenda wanaojiweka katika hali hii ya usafi kama tunavyosoma kutoka Surat Baqara [2]: 222

"...Hakika Mwenyezi Mungu huwapenda wanao tubu na huwapenda wanao jisafisha."

Kitu kikubwa kinachopaswa si tu kusifia usafi wa mazingira ya hiyo misikiti miwili huko Makkah na Madina bali pia tunapaswa kuzisafisha nafsi zetu kila leo, ili zipate kuwa na subra na kuwa mbali na uchafu wenye kuchafua nafsi zetu, kama vile; Kumshirikisha MwenyeziMungu, Uongo, Utapeli, Wizi, Uzinifu, ulaji wa Riba na Rushwa, kukataa na kuupiga vita Ufisadi na dhurma za aina zote na yale yote yasio pendeza machoni mwa jamii na Muumba wetu.

Usafi wa nafsi ndio unatokana na itikadi safi na sahihi. Itikadi ya kuamini MwenyeziMungu mmoja asiye mfano, asiye na mwana wala baba. Matunda ya usafi huu huonekana kwa tabia njema zinazo upamba utu. Uaminifu, ukweli, kujiheshimu, kutojivuna, kutokuwaringia watu, kuwasaidia wenye shida, kuwatendea wema watu wengine, kuwafikiria watu wengine vizuri na tabia nyingine zote nzuri ni matokeo ya usafi huu wa ndani.

Usafi wa aina hii tu ndio utakaoiweka dunia katika hali ya usalama na amani. Aidha, kukosekana kwake ndiko kuliko itumbukiza dunia katika machafuko na misukosuko isiyokwisha ya vita vya wenyewe kwa wenyewe, mauaji ya kinyama na dhulma kama yale tunayoyashuhudia hivi leo kwenye nchi mbalimbali duniani.

Usafi ni alama ya kweli ya imani. Kwa hivyo, Muislam hana budi kuusafisha moyo wake, kiwiliwili chake, chakula chake, kinywaji chake na kila kitu chake. Vile vile kuwaimiza watu wengine kuyafanya matendo mema.

“Hakika, Sisi ni watu tulioletwa na Allah _(Subhaanahu wa Ta’ala)_ kuwatoa watu kwenye ibada ya waja kuwatia kwenye ibada ya MwenyeziMungu peke yake na kutoka kwenye dhiki ya dunia kuwatia kwenye wasaa na nafasi yake, na kutoka kwenye jeuri za dini kuwatia katika uadilifu wa Uislamu.”

Kwa ufupi tunaweza kusema kuwa Usafi maana yake ni kusudio la mja katika kauli na matendo yake, yawe ya dhahiri au ya siri ni kwa ajili ya kutaka radhi za MwenyeziMungu na si kwa kumuogopa kiumbe mwenzake.

Kama vile tunavyosoma kwenye Qur'an Tukufu, Surat Al-Bayyinah [98] aya ya 5:

"Nao hawakuamrishwa kitu ila wamuabudu Mwenyezi Mungu kwa kumtakasia Dini, wawe waongofu, na washike Sala, na watoe Zaka. Na hiyo ndiyo Dini madhubuti."

Mtume (Swalla Allaahu ‘alayhi wa aalihi wa sallam) anatuambia kwenye hadith iliyopokewa na Abu Dharr (ra) kwamba Mtume (Swalla Allaahu ‘alayhi wa aalihi wa sallam) amesema:

Nilionyeshwa ‘amali za Ummah wangu, nzuri na mbaya. Nikapata katika ‘amali zao nzuri ni udhia unaoondoshwa njiani. Na nikapata katika ‘amali zao mbaya kohozi linaloachwa Msikitini pasi na kuzikwa (kufukiwa). Muslim.

Nimalizie kwa kusema kuwa Muislam Safi anapaswa kuwa na Ikhlaswi yaani kumtakasia nia katika kumuabudu Allah (Subhaanahu wa Ta’ala), kukhofu shirki na kupinga machafu ndio msingi mkuu wa kuimarika Uislamu.

Yanapokosekana haya ndio huzama mizizi ya Uislamu na kutositawi matawi yake. Hii ndiyo Ikhlaswi aliyokuja nayo Mtume (Swalla Allaahu ‘alayhi wa aalihi wa sallam), wakaishughulikia Maswahaba (Radhiya Allaahu ‘Anhum) katika kuithibitisha na kuimakinisha. Kinyume chake ni kufanya Shirki.

Hayo ndio malengo yetu ya kuufuata Uislamu, sio sisi Waislamu kuwa ni wenye kumshirikisha Mola wetu kushiriki kwenye kila maovu na machafu mengine yanayo mchukiza MwenyeziMungu, kiasi mashaka ya ulimwengu huu na kushughulika mno na kuchuma mali bila ya kubagua halali wala haramu.

Uislamu ndio njia yetu iliyo nadhifu inayokubalika na nyoyo zetu, tuwe na Ikhlaaswi madhubuti ili tupate kuondokana na dhulma tunayotendewa Waislamu.

Tuesday, 26 July 2022

LESENI na BIMA ya KUFANYA SIASA!

Yaani Nawaza Kisichowezekana

Nimejiuliza sana, nikajiuliza tena na tena, hivi kwa nini Watoa Huduma wote wanatakiwa wawe na vyeti vya kufuzu masomo yao, na kama haitoshi, pale wanapotaka kufanyakazi wanapaswa wawe na leseni.

Mfano Madaktari, Walimu, Mafundi wanatakiwa wawe na vyeti vya ufauru na pengine kutakiwa wawe na leseni, mfano Madereva wa vyombo vya usafiri nakadharika.

Kiufupi ukitaka kutoa uduma za kijamii unapaswa uwe na leseni.

Leseni inawakilishwa kile ambacho mtoa huduma kuwa amekubalika kisheria baada ya kukisomea na kufanyiwa usahili na akafauru vizuri, hapo ndipo uaminika kuwa anaweza kuwaudumia wananchi.

Sasa basi kama hao wote wanatakiwa kuwa na vyeti vyenye kuonyesha ufauru wao na hata wengine kutakiwa kuwa na leseni, basi na WANASIASA nao wawe na VYETI vya UFAURU na kisha waombe LESENIi ya kufanyia SIASA.

Wawe wamefauru vizuri masomo kadhaa kwa kiwango cha digrii, aidha wasomee Sayansi ya Siasa au Uchumi (Political Science au Economics) n.k. 

Na si Masomo ya sanaa kama vile Uigizaji (Acting), maana hatutajuwa kama wanaigiza au wanasema kweli.

Tena kabla ya kuomba kuingia kwenye siasa watume maombi na maombi yao yakikubaliwa basi wapatiwe mitihani na kutakiwa wafauru kwa kiwango kizuri. 

Na baada ya kufauru watafute leseni na kukata BIMA REJESHI ya Malipo kwa Wananchi kwa taadhari, hili wakituletea ya kuleta basi tuweze kuwawajibisha kwa kuwanyang'anya leseni na ile BIMA iweze kulipia kile walicho kiharibu.

Wakitupandishia pandisha ovyo bei ya bidhaa, wakatwe mishahara yao kwa kiwango kile kile cha upandishaji.

Wakipandisha bei ya bidhaa muhimu kwa asilimia 15, basi na mishahara yao nayo inakatwa kwa asilimia ile ile 15 waliyopandisha...!


Nimewaza tu...

Monday, 11 July 2022

NI AIBU KUBWA KWA VYAMA VYA UPINZANI

Nchi ya Sri Lanka Ilikuwa Inaongozwa na Muungano wa Vyama 17 Vya Kisiasa Sri Lanka People's Freedom Alliance (SLPFA)

Matukio hayo ya Jumamosi yalikuwa kilele cha miezi kadhaa ya maandamano dhidi ya serikali yaliyochochewa na mzozo wa kufirisika kiuchumi kwa taifaSri Lanka.

Uchumi wa nchi ya Sri Lanka umezorota kwa kiwango cha kutisha, Sri Lanka imekumbwa na uhaba wa bidhaa muhimu kwa miezi kadhaa, kukatika kwa umeme kwa muda mrefu na mfumuko wa bei uliokithiri baada ya kukosa fedha za kigeni za kuagiza mahitaji kutoka nje.

Sri Lanka ina akiba ya mafuta ya Petroli ya kutosheleza siku moja tu iliyosalia, waziri wa nishati anasema, huku usafiri wa umma ukisimama huku mzozo wa kiuchumi nchini humo ukizidi kuwa mbaya. 

Waziri wa nishati Kanchana Wijesekera mpaka kufikia Jumapili alisema kuwa akiba ya petroli ilikuwa takriban tani 4,000, chini ya matumizi ya siku moja, huku foleni za kutaka kununua mafuta zikiwa na urefu wa kilomita kadhaa.

Taifa limekumbwa na uhaba mkubwa wa fedha za Kigeni, na mpaka kufikia siku ya Jumapili serikali iliongeza muda wa kufungwa kwa shule kwa sababu hakuna mafuta ya kutosha kwa walimu na wazazi kuwapeleka watoto madarasani, huku vituo vingi vya kusukuma maji vikikosa mafuta kwa siku kadhaa.

Hii ni aibu kubwa sana kwa wanasiasa wa upinzani na si Sri Lanka peke yake, maana huu ni uwakilishi tosha kuonyesha kuwa vyama vya upinzani kwenye nchi nyingi bado ni tatizo.

Hali hii ndio mpaka kufikia mwishoni mwa wiki, tukashuhudia kwenye vyombo vya habari Maandamano makubwa kutoka nchini Sri Lanka, maandamano yaliyopelekea Rais wa nchi na waziri mkuu kujiuzuru.

Waandamanaji waliokuwa na hasira walivamia makaazi rasmi ya Rais na Waziri Mkuu wa Sri Lanka, baada ya kuwashinda nguvu walinzi na waliokuwa wakilinda makazi ya Rais Ikulu na baadae makazi binafsi ya Waziri mkuu kupelekea kuchomwa moto.

Vikosi vya usalama vilijaribu kuwatawanya umati mkubwa wa watu waliokuwa wamevamia Ikulu ya Rais jijini Colombo mapema siku hiyo, huku makumi ya watu wakijeruhiwa katika mapigano hayo.

Msemaji wa hospitali kuu ya Colombo amesema watu kadhaa wanapatiwa matibabu kutokana na majeraha ya risasi, pamoja na wengine 36 wakiwa na matatizo ya kupumua baada ya kuvuta hewa ya sumu iliyotokana na mabomu ya machozi.

Rais Gotabaya Rajapaksa anatarajiwa kujiuzulu siku ya Jumatano, huku Waziri Mkuu Ranil Wickremesinghe alituma ujumbe wa kujiuzulu Jumamosi lakini hakuthibitisha tarehe rasmi ya kuondoka.

Kujiuzulu huko kunaashiria ushindi mkubwa kwa waandamanaji, lakini mustakabali wa watu milioni 22 wa nchi hiyo haujulikani huku wakihangaika kutaka kununua bidhaa mbalimbali ambazo zimekuwa adimu.

Chama kilichoko madarakani ni Muungano wa Vyama 17 Vya Kisiasa Sri Lanka People's Freedom Alliance (SLPFA)

source: Kutoka vyanzo Kadhaa mitandaoni


Wednesday, 6 July 2022

UTAMADUNI WA KUSHANGAZA 
(CULTURE SHOCK)

NA KUWASHANGAZA WAGENI WENGI HUKU UGHAIBUNI

Kwa wale waliobahatika kusafiri haswa nje ya nchi, ikiwa ndani ya bara la Afrika au nje ya bara la Afrika watakubaliana nami kuwa, kuna mengi ya kushangaza katika Maisha ya kila siku ya jamii ile ngeni.

Kuna hili neno la Kiingereza, Culture Shock, utumika mara nyingi kuelezea mshtuko wa mshangao wa mambo mapya ambayo mtu huyaona haswa anapokuwa kwenye nchi ngeni au ukutokea ilihali huna uzoefu nalo.

Mshangao wa mambo mpya, ni uzoefu ambao mtu anaweza kuwa nao wakati mtu anahamia kwenye mazingira mapya ambayo Mila na Utamaduni ni tofauti na mazingira aliyo yazoea.

Utamaduni huo mpya wakati mwingine unaweza kumpelekea mtu kuchanganyikiwa au kuto elewa au kuona kuwa jambo ilo halina maana kwa sababu tu uko alipotoka aidha awalifanyi au linafanyika tofauti na hapo alipo hivi sasa.

 Kwenye nchi ngeni, kuna mengi ya kushangaza, makubwa kwa madogo, kuanzia Mazingira, Hali ya Hewa, Lugha, Majukumu ya Kijamii, Tabia za Watu na Maadili, Mahusiano na Watu na kimapenzi au Kirafiki na hata Sheria na Kanuni za Kimaisha ya kila siku. Yote haya uchangia kukupa mshangao wa kiutamaduni.

Kwa ufupi naweza kusema kwamba kuna tofauti kubwa ya Mila na Utamaduni kati ya Waafrika na wasio Waafrika, hapa naamanisha wenyewewa bara la Yuropa yaani wazungu, watu kutoka Bara Hindi (Asia), nakadhalika.

UZOEFU WANGU NDANI YA NCHI NGENI.


Licha ya uzoefu wangu wa kusoma sana vitabu vya hadithi (Novels) za Kingereza,  bado nilijikuta napatwa na mishangao ya hapa na pale, haswa nikianzia na mazingira ya hizi nchi za ulaya.

Nakumbuka mwaka 1996, nilipata nafasi ya kutembelea nchi mbili za bara la ulaya, Switzerland na Poland, na baadae nchi ya Uingereza na Ireland.

Nilipokuwa huko Ughaibuni kwa mara ya kwanza, kitu cha kwanza kabisa ukiondoa baridi na theruji, ambayo ilimshangaza sana mmoja wa rafiki zangu, kuanguka kule kwa theruji, yeye alidhani ni mawingi yanadondoka, kiasi ikamtia sana hofu akijuwa ndio mwisho wa dunia.

Binafsi kilicho nishangaza yalikuwa ni mazingira ya nchi. Nchi ni safi, hakuna takataka barabarani, wala kuona mtu akitupa hata karatasi dogo tu, au kichungi cha sigara. Kila umbali wa mita kadhaa kuna pipa maalum la kutupia taka ndogondogo, kama vile chupa za vinywaji haswa vile ambavyo umenunua ukiwa njiani kisha ukanywa na kumaliza, basi utaitupa humo, karatasi za tiketi za bus au treni, nakadharika.

Hapa unapaswa ufahamu kuwa taka zinazotupwa kwenye hayo mapipa ya mitaani si zile takataka za majumbani, yaani si kutoa taka nyumbani ukazirembea kwenye hayo mapipa, utashtakiwa.

Jambo lingine, haswa nchini Switzerland, lilikuwa machweo ya jua, nilishangaa mpaka kufikia saa nne usiku, jua lilikuwa halijazama bado, yaani kulikuwa kweupe pepepe. Ila sasa nje kulikuwa hakuna watu, wengi wao walisharudi majumbani mwao kujipumzisha. Ila sasa ilipofika saa nane na nusu usiku ndio kama vile alfajiri ya saa kumi na moja, kwa sisi Waislamu ndio ulikuwa muda wa Kusali sala ya asubuhi. Kiufupi mchana ulikuwa ni mrefu sana kwa saa karibia ishirini. Nikaja kujuwa kuwa kumbe kipindi cha majira ya joto (summer) jua uchelewa kuzama.

Ilipofika majira ya baridi (winter) napo pia, ulikuwa mshangao mkubwa, maana usiku ulikuwa mrefu sana kuliko mchana, jua likizama mapema tu, saa tisa na nusu jioni ilikuwa machweo, yaani Magharib ishaingia.

Bila kusahau kuwa wafanyakzi au wanafunzi wengi ubeba vyakula vyao (haswa sandwich) na kwenda navyo kazini au shuleni/vyuoni. Na ikitokea Rafiki yako kakualika mtoke out au hata kukwambie mwende restaurant au take away, hiyo haina maana kuwa yeye ndio atalipa, hapo juwa kabisa kuwa ukikubali maana yake kila mtu atajilipia.

MAHUSIANO, No Means NO!



Jambo lingine ambalo uwashangaza wengi ni kuhusiana na mahusiano ya kijinsia, ukiondoa haya ya mabaradhuli kuoana yaani ndoa za jinsia moja, ambayo hata Watoto wa wa chekechea wanafundishwa kuwa si ajabu kuishi na wababa wawili au wamama wawili walio kwenye ndoa ya jinsia moja kama mke na mume.

Kwenye suhala la mapenzi haswa kwenye kutafuta mwenza, usishangae ukajikuta unatongozwa na mtu wa jinsia yako, ila hii inategemea na maisha uliyo yachagua, ukiwa mtu wa mitoko kwenye kunywa pombe kwenye Pub (Bar) basi si ajabu ukatongozwa na mtu wa jinsia yako kwa maana ikiwa wewe ni mwanamme basi ukatongozwa na mwanamme mwenzako na kama wewe ni mwanamke basi ukatongozwa na mwanamke mwenzako na pia si ajabu hata mwanamke akatongoza mwanamme.

Jambo la kuzingatia hapa, kama wewe umetokea kumtongoza mwanamke, kwa bahati akakataa akasema “No Means NO” hapo anamaanisha HAPANA.

Kinyume na hapo ukiwa king’ang’anizi itachukuliwa kuwa ni unyanyasaji wa kijinsia (sexual harassment) na wewe mwanaume unaweza ukaingia matatani.

Tofauti na huku kwetu Afrika haswa Bongo, kutongoza na kukataliwa mara ya kwanza haimaanishi kuwa binti hakutaki bali tunachukulia kuwa ni aibu tu ya kike hataki kujirahisisha yaani ni ile sitaki nataka.

Kwa desturi zetu Wabongo kukataliwa mara ya kwanza kuna mfanya mwanaume ahamasike Zaidi kuendelea kuwa king’ang’anizi. Sisi tunachukulia kwamba mwanamke kukubali anapotongozwa mara ya kwanza inaweza kuwa ishara mbaya kwake na kuchukuliwa kuwa amejirahisisha au ni malaya. Hivyo, mwanaume ataendelea kumfatilia hata mara mia kidogo mpaka atakapo kubaliwa au kukataliwa kwa mara zote hizo, ndio hapo sasa upepo unaweza kubadili mwelekeo.

Jambo lingine la kuzingatia huko makazini, kama unafanyakazi na mashoga, basi hupaswi kuwanyanyapaa au kuonyesha kuwa uwaungi mkono (japo ni haki yako kutowaunga mkono). Viongozi wako wakijuwa kuwa wewe ni mmoja wao mwenye kupinga ushoga na ikaonekana wazi kabisa bila chenga, kuna hatari ya kusimamishwa au hata kufukuzwa kazi.

UDUMA ZA KIJAMII, UJIRANI NA MAISHA MITAANI.

Uduma nyingi za kijamii zinafata sheria, hakuna tabia za kutoa au kuombwa rushwa, ukiambiwa lete karatasi hii na ile basi kama unazo hizo karatasi, bora uziwasilishe, lahasha hakuna kuzunguka mbuyu.

Watu wanawajibika sana na kufata sheria kikwelikweli, kama umeajiriwa basi wanataka kukuona unafanyakazi kwa saa zote ulizotakiwa kufanyakazi, mapumziko yako ni muda ule tu wa mapumziko.

Kwenye uduma za usafiri watu wanapanga mistari aidha kwenye kukata tiketi au kwenye kupanda usafiri, ni mara chache sana watoto wa shule kupisha wazee ili wakalie viti, ila kuna viti maalumu vimetengwa kwa ajili ya wasio jiweza, walemavu na wzee.

Kwenye kununua bidhaa madukani hakuna kudai kupunguziwa bei, kama tufanyavyo huku kwetu Bongo, bei uliyoikuta ndio hiyo hiyo, labda kuwe na pungozo maalumu la bei.

Ni jambo la kawaida sana mtu kuingia supermarket na mifuko yake au mabegi yake bila kusimamishwa au kuchunguzwa na mlinzi, kama ilivyo uku kwetu Bongo. (Nadhani huku Bongo wizi wa madukani ndio sababu).

Kuna ndugu zetu kutoka Afrika Magharibi haswa Naijeria, wao huwa hawaelewi somo au wanafanya makusudi, nishawahi kumuona mmoja wao akijibishana na muuzaji, aking’ang’ania apunguziwe bei.

Tena basi ndugu zetu wale wa kutoka Magharibi mwa Afrika wana tabia ya kuongea kwa sauti kubwa, tofauti na sisi wa kutoka Mashariki mwa Afrika hatuna hizo tabia. Hata mimi ilinipa tabu kidogo kuwaelewa kwanini hata wakiongea na simu wanapaza sauti, unaweza kumsikia Mnaijeria akiongea akiwa mita mia moja, kwa jinsi anavyopaza sauti yake…

Jambo lingine, sisi Waafrika tushazoea sherehe zetu kufanyika mpaka usiku wa manane, huku tukupiga miziki kwa sauti kubwa, bila kujali kama tunawabughuzi majirani zetu mpaka mtaa wa tatu kwa kushereheka kwetu. Au hata hizi Bar zilizo mitaani kupiga miziki kwa sauti kubwa, tunaona ni jambo la kawaida sana.

Huku ughaibuni ni tofauti sana, kwenye mikusanyiko, muziki hupigwa kwa sauti ya chini ili kutowabugudhi wasiohusika na sherehe hiyo. Kama kunahitajika sauti kubwa basi shughuli au kama ni mwanamuziki anaburudisha basi shughuli hiyo itafanywa kwenye viwanja cha mpira au kwenye viwanja maalum na viwanja hivyo vipo mbali na makazi ya watu.

Ikitokea ukapiga mziki mtaani kwa sauti kubwa, basi mara moja askari polisi wataitwa na hawachelewi kufika. Uzuri wa polisi wa huku si wakorofi na hawatembei na bunduki, wanakuwa tu na Radio ya Upepo (Walk talk) vichupa vya piripiri (Pepper Spray), kirungu, Pingu na wakati mwingine wanakuwa na Bastola za umeme (Stun guns - Tasers).

Wakifika eneo watawasihi kwa upole na unyenyekevu muache kupiga muziki kwa sauti kubwa na baada ya hapo watasogea mbali kidogo ili kuwatazama mwenendo wenu endapo mtakuwa watiifu au lah. Mkiwa watiifu wanaondoka zao. Lah mkileta kiburi hapo sasa ndio wanarudi, mara hii wakiwa kikazi zaidi nanyi mtaisoma namba.

Jambo lingine ambalo haliruhusiwi kabisa kufanywa mtaani au hata uwani kwako ni kuchinja Wanyama, kama vile Ng’ombe, Mbuzi, Kondoo, Nguruwe au Farasi.

Kuna Rafiki zetu waliwahi kuingia matatani, walifikishwa mahakamani na kushtakiwa kwa kosa la kuchina Kondoo.

Walishtakia kwa kumsababshia mnyama maumivu, mateso na majeraha yasiyo ya lazima.

Sheria ya Umoja wa Ulaya na ya kitaifa kuhusu uchinjaji inalenga kupunguza maumivu na mateso ya wanyama kupitia matumizi ya njia zilizoidhinishwa kisheria za kutumia kumdunga sindano ya kumpumbaza mnyama kabla ya kumchinja.

Walijitetea kuwa kuwa ni Mila na Utamaduni wao tangia huko Afrika kuchinja haswa kama kuna sherehe za kiutamaduni na wao hawakujuwa kuwa hairuhusiwi mtu akiwa mtaani kuchinja.

Maeneo pekee yanayoruhusiwa kisheria ni machinjioni tu.

Walisamehewa ila walikuwa chini ya uangalizi kwa kipindi cha mwaka mmoja, walitakiwa wasifanye kosa lolote lile, lah sivyo watafungwa jela kwa kipindi kisichopungua miezi sita.

Bucha nyingi za huku hawauzi vichwa vya wanayama, au ubongo au Maini au Utumbo haswa ule wa bomba, kama Ng'ombe, Mbuzi au Kondoo. vinatupwa eneo maalum la kutupia mabaki ya kutoka machinjioni. Ni Bucha chache mno unaweza kupata baadhi vitu kama hivyo, lakini vinakuwa vimeshafanyiwa utaratibu fulani hivi.


MALEZI YA WATOTO, UMBEA, KUCHUNGUZANA KWA MAJIRANI, WAZEE KUISHI PEKE YAO MAJUMBANI.

Wageni wengi wamejikuta matatani haswa kwenye suhala zima la kulea Watoto. Watoto wa huku hawagombezwi wala kusemwa, uambiwa tu, usishangae kumsikia mzazi akimkataza mwanawe kwa kumwambia Mfano; “Sean stops it, stop it please” hakuna kumchapa mtoto, tena Watoto wanafundishwa na kuhamasishwa mashuleni, kuwa wakichapwa au kukaripiwa karipiwa na wazazi basi wakaseme kwa walimu shuleni. Na ikitokea mtoto amesema kwa mwalimu kuwa mzazi au mlezi wake kamchapa, basi hiyo ni kesi kubwa sana. Tena inaweza kukupelekea mzazi au wazazi/walezi wa huyo mtoto kunyang’anywa haki ya kumlea huyo mtoto.

Na ikitokea umenyang’anywa mtoto kwa makosa ya kuchapa, pia itakuathiri kwenye baadhi ya kazi za kijamii kazi ambazo zinawahusisha Watoto, hutopata hizo kazi.

Watoto wadogo wote ukiwapakia kwenye gari, basi wanapaswa wawekwe kwenye viti maalum Baby/Child car seat au Booster seat

Ukiachana na wavulana na wasichana wa vyuo vikuu, si ajabu kuwaona watoto wa shule za msingi na sekondari kuwa na urafiki wa kingono, aidha wa jinsia tofauti au jinsia moja.

Tena hata walimu wanaweza kujuwa na wala si jambo baya kwao, hata wakikutwa wanatembea uku wameshikana mikono na kupigana mabusu, hakuna watakachofanywa, tena wakiwa ni jinsia moja ndio kabisa watahamasishwa kuwa wanacho kifanya ni jambo zuri la kishujaa, kwa kuwa tu linawapa furaha na wanapaswa kujivunia (Pride).

Wengi wa wakaazi wa huku ambao ni wazawa haswa wenyeji, wanapenda sana kuchunguzana na haswa kuwachunguza wageni wahamihaji.

Wala si kitu cha ajabu ukiwa wewe ni mgeni, habari au taarifa zako zikajulikana mtaa mzima kama si nusu ya watu waishio kitongojini hapo.

Siku za kwanza utasalimiwa na kujuliwa hali na watakuuliza maswali kadhaa wa kadha, jina lako, unatokea wapi, sababu zilizokuleta nchini mwao, jeutarudi nchini kwenu au ndio utaseleleka hapo Maisha yako yote.


Wengi wao udhania kuwa Afrika ni nchi na si bara lenye nchi zadi ya 52, Zaidi wanacho kijuwa kuhusu Afrika ni yale matangazo ya utalii (Safari Tour), kuwa Afrika ni nchi moja ambayo binadamu na wanyama pori wanaishi pamoja, kama vile sinema ya Tarzan.

Kiustarabu sisi Waafrika haswa kutoka Afrika Mashariki (Tanzania), kama mtu kutoka mtaani anakusimamisha na kukuuliza maswali binafsi, tunachukulia kuwa ni dalili za urafiki na uwenda mkawa na uhusiano wa karibu wa kirafiki. Basi kama utafikiria hivyo juwa hilo ni kosa kubwa. Yule aliyekuuliza hayo yote uwenda kesho ukikutana nae hasikusalimie, tena akakupita kama vile hajawahi kukuona.

Unaweza kumsalimia hasihitikie au akakushangaa tu, japo wapo wenye kuendeleza urafiki japo wa kusalimiana tu, ila wengi wao si majirani wa kusalimiana na haswa ukiwa mgeni.

Kuna wakati ilinishangaza sana, baada ya kusikia kuwa kuna wazee wenye umri wa miaka 80 na kitu, wakiwa wamekutwa wamefariki majumbani mwao, bila ya Watoto zao kujuwa au hata ndugu zao wa karibu.

Wazee wengi uishia kwenye majumba ya kulelea wazee, Watoto zao hawana muda nao, wapo kwenye kuangaika na ulimwengu. Hali hii ni tofauti na Afrika haswa Tanzania, wazee wengi wanaishi na Watoto zao au ndugu zao wa karibu.

Unaweza kumkaribisha mtu nyumbani kwako, akaona kabisa watu wanavua viatu, na hasivue viatu vyake, mpaka umwambie kuwa vua viatu vyako.

Ukichelea anaweza kuingia navyo mpaka ndani na wala si ajabu akapandisha miguu kwenye makochi yako na isimpitie akilini kuwa anacho kifanya ni makosa.

Ikitokea umekaribishwa nyumbani kwa mtu (Kama ni Mzungu), si ajabu akakutembeza na kukuonyesha nyumba nzima jinsi mikato ya nyumba ilivyo.

Ikitokea kuwa unahitaji kutumia choo (kwenda msalani), basi itakulazimu uombe ridhaa kwa mwenyeji wako (ni ustaarabu wao tu) kwa kusema “May I use the bathroom please?” Au “May I go to the restroom please?” hapo sasa utaonyeshwa choo kilipo...

Huku kwetu Bongo, hali ni tofauti, mgeni atamuuliza mwenyeji “Choo Kipo Wapi au Jamani Msalani ni Wapi”, na sio kuomba ruhusa kama wafanyavyo Warami.

Sasa basi uwende vyoo vya mitaani (Public Toilets) hata kama ni vya kulipia, si ajabu ukaona miguu ya mtumiaji. Maana chini usawa wa magoti kupo wazi na juu hakujafunikwa, utajuwa tu kama kakaa au kasimama. Huku kwetu hali ni tofauti kwani choo kinamficha mtu kabisa, yaani, total privacy.

Huku Ughaibuni maji ya kunawa utayapata kwenye sehemu ya kunawia mikono na si chooni, uko ni wendo wa karatasi tu (Toilet paper).

Kwa raiya na wageni wenye sheria za ukaazi, ambao hawana kazi au vipato vya kuwatosha kulingana na ukubwa wa kaya, wengi wao upata usaidizi wa pesa za kujikimu kutoka serikalini. Utapata matibabu bure na utalipiwa baadhi ya pesa za kodi ya nyumba na hata masomo watakulipia.

Ila ukiwa na kazi, basi vyote hivyo utavilipia kwa pesa yako mwenyewe.

Tatizo moja kubwa ambalo linawasumbua wengi ni kupata nafasi (appointment) ya kuonana na wataalam wa matibabu. Ugonjwa kama si wa dharura, basi unaweza kujikuta unapata mihadi ya kuonana na mtaalamu wa ugonjwa wako hata baada ya miezi tisa au mwaka mmoja.

Ila kama una mudu na uwezo unao wa kulipia mwenyewe, haita kukuchua muda mrefu wa kusubiri kuonana na mtaalamu wa maradhi yanayo kusumbua.

Kina mama wengi wa huku ughaibuni, wanawasuka Watoto zao wenyewe majumbani, na hata kwa baadhi ya wavulana haswa wa Kiafrika wanaopanda kukata nywele, basi wanatafuta utaratibu wa kukatana nywele wenyewe kwa wenyewe, saluni za huku ni ghali haswa saluni za wanawake.

Nakumbuka mara ya mwisho kukata nywele salun, ilinigharimu €15, wastani wa shilingi elfu 35 za Kitanzania.

KAZI ZA NDANI

Mara nyingi nimekuwa nikiulizwa na baadhi ya marafiki wa mtandaoni, haswa kwenye WhatsApp, wakinitaka niwaulizie na hata kuwatafutia kazi za ndani, kama zile zinazopatikana nyumbani au zile
zinazopatikana kwenye nchi za Kiarabu.

Na mie agharabu uwajibu kuwa hakuna hizo kazi, na hata kama zipo basi watakaopewa ni wale raia waliosomea kozi maalum ya mafunzo ya awali ya malezi ya watoto (Child Care) na kwa elimu walioyosomea wanaweza pia kuajiriwa kwenye vituo vya chekechea na tena baada ya kufanyiwa uhakiki kwa maana ya kufanyiwa uchunguzi makini wa kiPolisi, ili kujuwa tabia ya mwenendo wake kama anafaa kuzifanya hizo kazi.

Kuna wengine wamesomea kozi ya Wasaidizi wa Kazi (Support Worker), na wengine kozi ya Usaidizi wa Huduma ya Afya (Healthcare Support Assistant), hizi ni kozi zinazoanzia miezi 12 kwa kozi ya cheti cha shahada ya awali na kuendelea mpaka cheti cha Shahada ya uzamili.

Na hao wafanyakazi wanapatikana kupitia wakala wa kazi na wengine wameajiliwa moja kwa moja kwenye vituo vya kulelea watoto au Nyumba za uuguzi na vituo vya huduma maalum kwa wazee.

Wafanyakazi wote hao wanalipwa vizuri tena kwa viwango vilivyopangwa vema na serikali kwa kila saa watakayokuwa wakifanyakazi.

Huwezi sikia wamenyanyasika kutoka kwa waajiri wao, ikitokea mfanyakazi amenyanyaswa basi huyo mnyanyasaji atashitakiwa na kufukuzwa kazi.

Kuna mambo mengi ya kimaisha ya kushangaza, mambo ambayo wengi wetu hatukuwahi kuyaona au hata kuyasikia.


JE, NDUGU MSOMAJI, NI MAMBO YEPI UMEYAONA NA YAKAKUSHANGAZA JAPO KIDOGO, TUPE UZOEFU WAKO KUHUSIANA NA CULTURE SHOCK!


 

VIJANA NA MATUMIZI YA DAWA ZA KUONGEZA NGUVU ZA KIUME

Kwanini vijana wengi wa Kitanzania Wanatumia Dawa za Kuongeza Nguvu za Kiume?

Hivi karibuni, nilibahatika kusafari na kutembelea jiji la Dar es salaam Tanzania. Jiji la Dsm ni jiji lililo sheheni kila aina ya biashara. Na moja ya biashara iliyopata umaarufu sana hivi karibuni ni biashara ya kuuza dawa, haswa dawa za kiasili (Kienyeji) na moja ya dawa zenye kuuzika sana ni zile dawa zinazo aminika kuwa zina uwezo wa kuongeza uwezo wa mwanamme kwenye kufanya jimai, yaani Dawa za Kuongeza Nguvu za Kiume.

Kiukweli jiji la Dar, limeshamiri kwa uwepo wa matangazo mbalimbali mengine ni rasmi na mengine sio rasmi kuhusiana na dawa za asili haswa za kuongeza nguvu za kiume.

Utafiti uliofanyika hivi karibuni, umeonyesha kuwa wakazi wengi wa miji mikubwa ya Afrika Mashariki, mf: Arusha, Dar es Salaam, Zanzibar, Kampala, Mbarara, Nairobi na Mombasa, ndio miji yenye kuongoza kwa matumizi ya Dawa za Kuongeza Nguvu za Kiume.

Hizi dawa zipo kwenye mifumo kadhaa tofauti tofauti, kuna vidonge, za unga, zipo za majimaji na hata za kupaka kama mafuta. Kiufupi dawa za kuongeza nguvu za kiume zinaongoza kwa kununuliwa zaidi kwenye maduka makubwa kwa madogo ya dawa kwenye miji hii ya Afrika Mashariki.

Dawa nyingi za kienyeji zimetokana na mchanganyiko aidha wa mizizi au majani ya mimea kama vile; Mzingifuri (Lipstick tree), Mstafeli (Soursop), Mkwamba/Mhina Mwitu (Flueggea virosa), Mpinga/Mkinga waume au Muumbuzi (Cassia petersiana - Senna), Mchunga (Wild lettuce), Mkundekunde Mjohoro (Cassiansiamea), Mshubiri Mwitu (Tree Marigold), Mpepa/Mkalamu (Flagellaria) na mingine mingi. 

Vilevile kuna wachuuzi wa vinywaji kama vile AlKasusi na Supu ya Pweza. Vinywaji hivi vimejipatia umaarufu si Dar es Salaam na Zanzibar tu, bali karibia mikoa mingi nchini Tanzania na hata baadhi ya miji nchini Kenya, kama vile Nairobi na Mombasa. 

Wanaume wengi wamekuwa ni watumiaji wakubwa wa hivi vinywaji, kwa imani ya uongo kuwa ukinywa AlKasusi au Supu ya Pweza au siki ya Mbirimbi au ukila Mihogo mibichi, ukachanganya na Karanga Mbichi na Nazi Mbata basi uimara wako kwenye tendola ndoa uongezeka mara dufu.

Baadhi ya hizi dawa za kienyeji na vinywaji zilifanyiwa uchunguzi wa kimaabara, na kugundulika kuwa zimechanganywa na dawa za kuongeza nguvu za kiume aina ya Sildenafil maarufu kwa jina la Viagra na nyingine kukutwa na Tadalafil (Cialis).

Licha ya wauzaji wa hizi dawa na vinywaji vya kusisimua mwili kwa ajili ya jimai kuwa wengi kiasi cha kila muuzaji kuwa na wateja wa kutosha, lakini baadhi ya vijana nilio bahatika kuzungumza nao katika mitaa ya Dar es Salaam na vitongoji vyake walikanusha kutumia dawa na vinywaji hivi kwa lengo la kuimarisha nguvu za kiume. 

Wao wanadai kuwa wanatumia hizi dawa na vinywaji kwa ajili ya kuimarisha lishe ya mwili na si kujisisimua kwa ajili ya kuongeza uwezo wao kingono ulioshuka.

Kwa utafiti wangu usio rasmi, jiji la Dar es salaam linaongoza kwa matumizi ya hizi dawa, likifuatiwa na Arusha Pamoja na Zanzibar.

Utafiti uliofanywa mwaka 2016 na Taasisi ya Moyo ya Jakaya Kikwete (JKCI) katika wilaya ya Kinondoni jijini Dar es Salaam, utafiti umeonesha kuwa, takriban takribani katika kila mwanaume mmoja kati ya wanne ana tatizo la nguvu za kiume. 

Utafiti huo ulifanyika kwa wanaume elfu kumi na nane mia nne arobaini na mmoja (18,441) huku umri wa waliochunguzwa ni wastani wa miaka 40.

Sensa ya 2012 ilionyesha kwamba wakazi wa kiume wilayani Kinondoni walikuwa jumla ya wastani wanaume 860,802. 

Sasa ukifanya mahesabu ya kila wanaume wanne mmoja ana tatizo kutakuwa na idadi ya wanaume wapatao 215,200 wana matatizo.

Nakumbuka miaka ile ya 1970 – 80 na mwanzoni mwa miaka ya 1990, matumizi ya dawa za kienyeji za kuongeza nguvu za kiume yalikuwa zaidi wakitumika na wazee wa makamo, kuanzia miaka 65 kwendaa juu na wale wenye maradhi ya sukari.

Tofauti na sasa, matumizi ya hizi dawa na vinywaji yamekuwa maarufu sana kwa vijana, wengi wao wakiwa kati ya umri wa miaka 17 - 40 na wachache kati ya miaka 40 na 60 na kuendelea.


CHANZO CHA TATIZO NI NINI?

Tatizo hili lina athari nyingi sana zikiwemo za kisaikolojia na kifamilia pia, ikiwemo kupelekea mahusiano kutokuwa imara na mara nyengine kuvunjika kabisa.

Kuna sababu nyingi za kibaiolojia na kisaikolojia kwa watu (haswa vijana) kupelekea kupungukiwa nguvu za kiume, ikiwemo ugonjwa wa kisukari na msongo wa mawazo na mtindo wa maisha ya mtu binafsi. Kama vile kuwa na imani potofu na matarajio yaliyokithiri yanayotokana na kuangalia picha za ngono (ponografia) ambayo hubadilisha mawazo ya vijana wengi kuhusu kile kinachojumuisha 'kawaida' inapokuja suala la “uanaume”. 

Nakumbuka uangaliaji wa picha video za ngono, zilishika kani sana kuanzia miaka 90 haswa kwa vijana wadogo waliochini ya umri wa miaka 20.

Ukiondoa matatizo mengine ya kiasili, athari ya kuangalia sana video za ngono, vimepelekea vijana wengi kujichua kwa ajili ya kujirizisha kingono.

Wapo baadhi ya vijana wa makamo waliosema kuwa, sababu kubwa inayopelekea kwa wao kutumia hizi dawa ni kwa sababu wapenzi wao wa kike kutoridhika pale wanapo jamiiana na waume zao. Ndio inapelekea kwa vijana wengi wa kiume kuanza kutafuta njia mbadala ya kutumia dawa za kuongeza nguvu hili wawaridhishe wapenzi wao. 

Baadhi walijitetea kwa kusema kuwa, wanawake wengi hivi sasa wamekuwa wakitumia sana viungo bandia vya kiume hili kujiridhisha kingono, na hii imepelekea kwa wao kuto tosheka na hali halisi ya mambo.

Wataalamu wa afya wanatuambia kuwa; Chanzo au Vyanzo vya tatizo hili la upungufu wa nguvu za kiume ni vingi ambavyo mara nyingi wengi huvipuuza, hivyo huathiri mfumo wako taratibu sana, uchukua muda mrefu kujitokeza na vyanzo vingine huathiri mwili kwa haraka.

Kuna aina ya Maisha au Mitindo ya Maisha (Lifestyle) inayoweza kukuweka hatarini kupata tatizo la nguvu za kiume hapa nitaorodhesha kwa uchache tu, ila kwa wenye haya matatizo wanapaswa kuonana na daktari husika:

Ulaji wa Majani ya Miraa inayofahamika pia kama 'Mirungi' (Ghat) unazuia ukuaji wa manii. Na hii kumfanya mwanaume hasiwe na hamu ya kufanya jimai.

Aidha ulaji wa kipindi kirefu wa miraa unafanya mbegu za kiume za wanaume kufa haraka pindi zinapowekwa kwenye uke.

Utafiti huu unafatia ule uliofanywa mwaka 2014, na wataalamu kutoka chuo kikuu cha Nairobi kwa ushirikiano na chuo kikuu cha Konstanz cha Germany na kile cha Minnesota, Marekani uliobaini kuwa ulaji wa miraa licha ya kusababisha uhanithi pia unaathiri ubongo wa walaji wake na kusababisha msongo wa mawazo, mfadhaiko na mahangaiko ya kiakili mbali na matatizo mengine chungu nzima ya Kisaikolojia.

Tabia za kujichua kwa mda mrefu, Ulaji holela wa vyakula vyenye Mafuta mengi na Sukari nyingi, Ulaji mwingi wa Mihogo Mibichi, Ugonjwa wa Kisukari, Kuwa na Lehemu nyingi (Cholesterol) itakayo pelekea kupata Shinikizo la Damu (B.P) au Ugonjwa wa Moyo, Uzito Kupita Kiasi na Unene Uliozidi, Kuvuta Sigala na Unywaji wa Pombe, Matumizi ya Madawa ya Kulevya, Utumiaji wa vinywaji vinavyobadili hali ya mwili, Kuwa na Mawazo Mengi na Wasiwasi Mwingi, Kutopata usingizi vizuri. Umri hasa Uzee, Kuwa na Matatizo kwenye Kibofu cha Mkojo na mwisho kabisa ni matumizi makubwa ya dawa zenye kemikali za kutibia magonjwa kama Saratani (Kansa), Vidonda vya Tumbo, Moyo, Kisukari, B.P, na Magonjwa mengine.

Monday, 4 July 2022

 

NEBULA, ULIMWENGU WA MBALI 
NJE YA ULIMWENGU WETU

NEBULA NI NINI?

Nebula ni wingu kubwa la vumbi na gesi linalochukua nafasi kati ya nyota na kufanya kazi kama kitalu cha kuzalisha au kuunda nyota mpya. Neno Nebula ni neno linalotokana na neno la Kilatini Nebula, linalomaanisha “Umande, Mvuke, Ukungu, Moshi, Vukuto lenye joto.” Nebulae (wingi wa Nebula) huundwa na vumbi, pamoja na element kadhaa kama vile hidrojeni na gesi zingine zenye ioni.

Hali hii hutokea aidha kupitia mawingu ya gesi baridi kati ya nyota na vumbi au kupitia matokeo ya supernova.

Kuna aina nyingi za Nebula, Nebula iliyo karibu na ulimwengu wetu huu kwa maana ya Dunia inaitwa Nebula ya Helix (Helix Nebula). Haya ni mabaki ya nyota inayokufa, inayokadiriwa kuwa sawa au kama Jua hili linalotuangazia. Umbali wake ni takriban miaka 694.7 ya mwanga kutoka Duniani.

Hili ufahamu vizuri na kukadiria umbali wake, angalia umbali wa mwanga wa Jua (Sun) ili kutufikia uchukuwa dakika nane (8) tu za mwanga, na Jua letu hili lipo umbali Kilomita milioni 152.1 na mwanga wake uchukuwa dakika nane tu.

Sasa kadiria umbali wa kutoka kwenye Nebula mpaka Duniani ni kilomita ngapi, ikiwa tu mwanga wa Jua utufikia baada kusafiri ya Kilomita milioni 152.1 kwa dakika nane. Je umbali wa wastani wa miaka mia saba (700) za mwanga ni sawa na kilomita ngapi!?

Hata ikitokea binadamu kuwa na uwezo wa kusafiri kwa kasi yam wanga, bado itatuchukua mika mia saba, kufika kwenye Nebula iliyo karibu na dunia yetu hii.

Nebula zingine zipo mbali sana kutoka dunia yetu, baadhi ya Nebula kama vile Nguzo za Uumbaji "Pillars of Creation" ni eneo kubwa la nyenzo za kutengeneza nyota zilizoko kwenye Eagle Nebula, takriban miaka elfu saba (7,000) ya mwanga kutoka duniani. Michirizi hii ya gesi na vumbi, iliyofanywa kuwa ya rangi na mionzi ya nyota nyangavu inayofuka ndani, ikawa kama Milky Way.

Rangi ya bluu kwenye picha ya "Nguzo za Uumbaji" inawakilisha oksijeni, rangi nyekundu ni salfa, na kijani inawakilisha nitrojeni na hidrojeni.

Nguzo hizo zimeng'arishwa na mwanga ulio mkali sana wa urujuanimno unaowaka kutoka kwenye kundi la nyota changa lililo nje ya fremu.

Upepo wa moto mkali kutoka kwenye nyota hizi unamomonyoa polepole minara ya gesi na vumbi.

Kwa umbali huo ulivyo mkubwa kiasi hicho kuna uwezekano hata hizo Nebula au baadhi ya Nyota zilizo mbali kuwa hazipo tena ulimwenguni uwenda zishapotea au zilishakufa maelfu ya miaka kama si miaka milioni iliyopita ila mwanga wake ndio unatufikia sisi kipindi hiki.

UONI WANGU TOKA KWENYE QUR'AN

Tunasoma kwenye Qur’an Suuratul Maa'rij 70:4

“Malaika na Roho hupanda kwendea kwake katika siku ambayo kadiri yake ni miaka khamsini elfu.”
“The angels and the Spirit ascend unto Him in a Day the measure whereof is (as) fifty thousand years”.

Malaika na Jibrili wanapanda kwenda kunako toka amri yake kwa siku ambayo urefu wake ni miaka khamsini elfu kwa mujibu wa hisabu ya miaka ya duniani.

Na kama tunavyo elewa kuwa Malaika wameumbwa kwa Nuru, kwa maana hiyo basi tunaweza kusema kwamba umbali wanao safiri hao Malaika kutoka uko waliko mpaka duniani ni miaka elfu Hamsini ya Mwanga (50,000 light years).

Wednesday, 27 April 2022

MIMBA ZA KWENYE MAABARA

ARTIFICIAL WOMB FOR HUMANS

  • Ni Tumbo la Uzazi la Kwanza la Bandia la Kuwaumbia Wanadamu.
  • Teknolojia ya Tumbo Bandia - Watoto wa Kwenye Chupa
  • Je kutaleta hali ya Kudhibiti idadi ya Watoto Watakao Zaliwa Duniani?
  • Je Kuna Athari Gani Zinazoweza Kutokea kwa Hao Watoto Watakao Zaliwa Kwenye Maabara?
  • Tabia na Maadili ya hao Watoto zitakuwa ni za Namna Gani?

Hayo ni baadhi ya maswali ambayo mtu yoyote mwenye akili zake timamu anaweza kujiuliza...

Wanasayansi wanaendelea kutafiti kisayansi kuhusu njia mpya ya uzazi itakaotumika kutengeneza mtoto kwenye chupa kupitia maabara bila kufuata njia za kawaida za uzazi zinazohusisha ubebaji wa mimba na kuzaa.

Njia hii inaenda mbali zaidi, kuliko inayotumika sasa, ambayo mwanamke anaweza kupandikizwa mbegu na kuzaa, bila kujamiiana.

Wanasayansi hao wanachokifanya sasa ni kutengeneza mfuko wa uzazi wa binadamu kwenye maabara kwa maana ya mashine ya ujauzito, wakiamini, matokeo ya utafiti huo yataokoa watoto wanaokufa kabla ya kuzalwa au kupatikana watoto wenye ulemavu.

Wanasayansi hao wanadai kuwa njia hiyo inalenga kujali hali na afya za wanawake wanaobeba ujauzito, wao wanaona kuwa wanawake wanatumia muda mwingi kulea ujauzito kiasi kupelekea kuathiri miili yao kabla na baada ya kujifungua.

Utafiti huu unaitwa kisayansi 'artificial womb', unaofanywa na wanasayansi mbalimbali duniani wakiwemo kutoka Chuo kikuu cha Oslo, Norway, Chuo Kikuu cha teknolojia Eindhoven cha Uholanzi , Chuo Kikuu cha Singapore, na Taasisi ya sayansi ya Weizmann nchini Israel.

MCHAKATO UMESHAANZA

Wanasayansi hao kwa sasa wapo mbioni kutengeneza mfumo unaofanana na yuterasi ya mwanadamu, lengo ni kufanya mfumo huweze kubeba na kutunza mtoto sawa na mfuko wa uzazi wa mwanadamu.

Kwa mujibu wa wanasayansi hao, hilo linawezekana kufanyika kwenye mashine za kawaida za joto (incubators).

Majaribio ya utafiti huo yamefanyika kwa wanyama kama vile kondoo na kufanikiwa.

Kinacho fanyika ni kuunganisha mirija miembamba sana kwenye kitovu na kufanikiwa kupitisha damu kipitia mirija hiyo, na hilo linatasaidia kupeleka hewa kwenye fetasi, bila kuhitajika kutumia mapafu kufanya hivyo', anasema Dr Mathew Kemp, mtafiti kutoka Chuo Kikuu cha Singapore.

Utafiti huo umejielekeza kusisimua mifumo ya uzazi kwa kutumia kompyuta itakayoendesha roboti maalumu yenye mfanano wa mfumo wa uzazi wa mwanadamu.

'Kwa mara ya kwanza mwaka 1979, mtoto wa kwanza wa kwenye chupa alipopatikana kwa njia ya upandikizaji ya In vitro fertilization au IVF, kuliibuka hoja nyingi, kwa hiyo ni kawaida ukisikia watu wanasema tunaenda mbali ni hatari, anasema Dr. Anna Smajdor kutoka Chuo Kikuu cha Oslo.

KURUTUBISHA YAI NA MANII KWENYE CHUPA MAALUM

In vitro fertilization ni mchakato wa utungisho wa mimba nje ya tumbo la uzazi ambapo yai huunganishwa na manii katika vitro (chupa). Mchakato huo unahusisha ufuatiliaji na kuchochea mchakato wa ovulatory ya mwanamke, kuondoa yai au ova kutoka kwenye ovari zake na kuruhusu manii kuzirutubisha katika njia ya chupa kwenye maabara.

SWALI KUBWA LA KUJIULIZA

Swali kubwa la kujiuliza ni hili: Je ni nani atakae kuwa mmiliki wa teknolojia hii ya kuumba binadamu nje ya mifumo ya kawaida ya uzazi? 

  • Nani atakayeidhibiti? 
  • Na je itakuwa maalumu kwa watu gani? 
  • Au watu wote tutalazimishwa kuitumia njia hii mpya?

Ingawa kuna maswali mengi ya kujiuliza na hoja mchanganyiko kuhusu hatua hii ya kuumbwa kwa binadamu maabara, watafiti wenyewe wanasema kwamba, upo uthibitisho mkubwa wenye faida kubwa zaidi kwa binadamu ya kufanya hivi kuliko hasara.

Watafiti hao wanakadiria kwamba mpaka kufikia mwaka 2030, watakua washaanza rasmi majaribio kwa binadamu, huku wakiendelea kuruhusu mijadala na Midahalo ya kuboresha adhma yao hiyo.


Je Una Maoni Gani Kuhusiana na Jambo Hili!?

Source: Kutoka vyanzo mbalimbali mitandaoni "Artificial Womb"


RAMADHAN KARIM

Read

Subscribe to RSS Feed Follow me on Twitter!